Sách giáo khoa Giáo dục kinh tế và pháp luật 10

Giải Luyện tập 3 trang 33 SGK Giáo dục kinh tế và pháp luật 10

Bài 5. Ngân sách nhà nước   Gợi ý trả lời

Đề bài

Trong các trường hợp sau, những chủ thể nào thực hiện đúng, những chủ thể nào vi phạm pháp luật về ngân sách nhà nước? Em hãy giải thích vì sao.

a) Là cán bộ xã, ông M đã đưa em trai mình là ông N vào danh sách nhận hỗ trợ của Chính phủ dành cho người dân vùng bão lũ. Thấy vậy, chị P phản đối: "Ông N có điều kiện tốt hơn nhiều người khác, nên suất hỗ trợ này cần được dành cho những người có hoàn cảnh khó khăn hơn".

b) Do phải nộp nhiều khoản không đúng theo quy định của pháp luật, người dân xã X yêu cầu cán bộ xã phải giải trình công khai các khoản thu chi. Tuy nhiên, cán bộ xã trả lời rằng, họ không có nghĩa vụ phải làm điều đó, trừ khi có yêu cầu từ cấp trên.

Gợi ý trả lời

a)

- Ông M vi phạm pháp luật về ngân sách nhà nước. Khoản hỗ trợ của Chính phủ dành cho người dân vùng bão lũ là một khoản chi từ ngân sách nhà nước, phải được chi đúng đối tượng, đúng mục đích, công bằng, công khai, ưu tiên những người thực sự khó khăn. Ông M là cán bộ xã nhưng đã lợi dụng chức vụ, quyền hạn để đưa em trai mình là ông N — người có điều kiện tốt hơn nhiều người khác — vào danh sách nhận hỗ trợ. Việc làm này vừa sai đối tượng thụ hưởng, vừa mang tính vụ lợi, thiên vị người thân, vi phạm nguyên tắc quản lí, sử dụng ngân sách nhà nước.
- Chị P thực hiện đúng. Chị P đã lên tiếng phản đối việc chi sai đối tượng, bảo vệ nguyên tắc công bằng, đòi hỏi suất hỗ trợ phải dành cho người có hoàn cảnh khó khăn hơn. Đây là biểu hiện của việc công dân thực hiện quyền giám sát và có ý thức, trách nhiệm trong việc bảo vệ việc sử dụng đúng đắn ngân sách nhà nước.

b)

- Người dân xã X thực hiện đúng. Các khoản thu chi của xã liên quan đến ngân sách nhà nước, mà một trong những nguyên tắc cơ bản của hoạt động ngân sách là công khai, minh bạch. Người dân có quyền được biết, được giám sát việc thu, chi ngân sách ở địa phương, nên việc yêu cầu cán bộ xã giải trình công khai các khoản thu chi (nhất là khi có nhiều khoản thu không đúng quy định) là hoàn toàn chính đáng và đúng pháp luật.
- Cán bộ xã vi phạm pháp luật về ngân sách nhà nước. Cán bộ xã vừa tổ chức thu nhiều khoản không đúng quy định của pháp luật, vừa từ chối giải trình, không công khai các khoản thu chi cho người dân. Việc này vi phạm nguyên tắc công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình trong quản lí ngân sách nhà nước; cán bộ, cơ quan sử dụng ngân sách có nghĩa vụ công khai và giải trình trước nhân dân, không phải chỉ khi cấp trên yêu cầu.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.