Giải Câu hỏi trang 30 SGK Giáo dục kinh tế và pháp luật 10
Đề bài
NGỮ LIỆU: Các tỉnh miền núi có điều kiện địa hình phức tạp, giao thông khó khăn, trình độ dân trí chưa cao. Các địa phương này đã sử dụng nguồn ngân sách nhà nước vào việc mở rộng, nâng cấp các tuyến đường giao thông; kéo điện lưới quốc gia về các bản vùng sâu; tu bổ, nâng cấp, xây dựng trường học, cơ sở y tế; ứng dụng khoa học kĩ thuật vào sản xuất; đầu tư chuyển dịch cơ cấu cây trồng vật nuôi; phát triển mô hình trang trại, vườn rừng,… Nhờ đó, những nơi này đã từng bước khắc phục khó khăn, phát triển kinh tế – xã hội, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho nhân dân.
Em hãy quan sát hình và đọc các thông tin sau để trả lời câu hỏi:
1/ Bộ máy nhà nước hoạt động được nhờ vào nguồn lực tài chính nào?
2/ Vì sao các tỉnh miền núi đã từng bước khắc phục khó khăn để phát triển?
3/ Ngân sách nhà nước là công cụ để Nhà nước thực hiện những hoạt động gì?
Hình 2 gồm hai biểu đồ hình tròn về thu, chi ngân sách nhà nước quý I/2026 (Nguồn: Bộ Tài chính).
Biểu đồ TỔNG THU (ước đạt 829,4 nghìn tỉ đồng):
| Khoản thu | Tỉ lệ |
|---|---|
| Thu nội địa | 89,3% |
| Thu từ hoạt động xuất nhập khẩu | 9,3% |
| Thu từ dầu thô | 1,4% |
Biểu đồ TỔNG CHI (ước đạt 530,1 nghìn tỉ đồng):
| Khoản chi | Tỉ lệ |
|---|---|
| Chi đầu tư phát triển | 21,9% |
| Chi thường xuyên | 71,1% |
| Chi trả nợ lãi | 7,0% |
Gợi ý trả lời
1/ Bộ máy nhà nước hoạt động được nhờ vào nguồn lực tài chính nào?
Bộ máy nhà nước hoạt động được là nhờ vào ngân sách nhà nước — quỹ tiền tệ tập trung lớn nhất của Nhà nước, được hình thành chủ yếu từ các khoản thu ngân sách nhà nước (thu nội địa, thu từ hoạt động xuất nhập khẩu, thu từ dầu thô…). Nguồn thu này được dùng để chi trả, bảo đảm cho các cơ quan nhà nước duy trì hoạt động, thực hiện chức năng, nhiệm vụ của mình.
2/ Vì sao các tỉnh miền núi đã từng bước khắc phục khó khăn để phát triển?
Các tỉnh miền núi tuy có điều kiện địa hình phức tạp, giao thông khó khăn, trình độ dân trí chưa cao nhưng đã từng bước khắc phục khó khăn để phát triển là nhờ biết sử dụng, khai thác hiệu quả nguồn ngân sách nhà nước vào các hoạt động đầu tư phát triển kinh tế – xã hội của địa phương, cụ thể:
- Mở rộng, nâng cấp các tuyến đường giao thông; kéo điện lưới quốc gia về các bản vùng sâu;
- Tu bổ, nâng cấp, xây dựng trường học, cơ sở y tế (phát triển giáo dục, chăm sóc sức khỏe nhân dân);
- Ứng dụng khoa học kĩ thuật vào sản xuất; đầu tư chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi; phát triển mô hình trang trại, vườn rừng,…
Nhờ những khoản chi từ ngân sách nhà nước, kết cấu hạ tầng và sản xuất được cải thiện, từ đó kinh tế – xã hội phát triển, đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân được nâng cao.
3/ Ngân sách nhà nước là công cụ để Nhà nước thực hiện những hoạt động gì?
Ngân sách nhà nước là công cụ tài chính quan trọng để Nhà nước thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của mình, cụ thể:
- Duy trì hoạt động của bộ máy nhà nước, bảo đảm quốc phòng, an ninh, giữ vững trật tự, an toàn xã hội;
- Điều tiết nền kinh tế vĩ mô, định hướng phát triển sản xuất, thúc đẩy tăng trưởng và chuyển dịch cơ cấu kinh tế;
- Đầu tư phát triển kinh tế – xã hội: xây dựng kết cấu hạ tầng (giao thông, điện, trường học, cơ sở y tế…);
- Bảo đảm an sinh xã hội, thực hiện công bằng xã hội, xóa đói giảm nghèo, hỗ trợ các vùng khó khăn như miền núi, vùng sâu, vùng xa, rút ngắn khoảng cách giàu – nghèo giữa các vùng miền.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.