Sách giáo khoa Khoa học tự nhiên 9

Giải Câu hỏi trang 130 SGK Khoa học tự nhiên 9

Bài 27. Lipid và chất béo   Đã kiểm chéo

Đề bài

Chúng ta biết rằng chất béo được ứng dụng rộng rãi trong cuộc sống hằng ngày, từ thực phẩm đến mĩ phẩm và cả dược phẩm. Em hãy tìm hiểu qua sách báo, internet, sau đó thảo luận nhóm và liệt kê ra 3 sản phẩm có chứa chất béo. Giải thích tại sao chất béo lại có trong thành phần các sản phẩm đó.

Lời giải

Phân tích đề: Đây là câu hỏi mở (tìm hiểu, thảo luận nhóm), yêu cầu liệt kê 3 sản phẩm có chứa chất béo thuộc ba lĩnh vực đã gợi ý (thực phẩm, mĩ phẩm, dược phẩm) và giải thích vai trò của chất béo trong mỗi sản phẩm. Dưới đây là một phương án tiêu biểu.

a) Sản phẩm thực phẩm: Dầu ăn (dầu thực vật) hoặc bơ, mỡ.
- Dầu ăn, bơ, mỡ về bản chất chính là chất béo (ester của glycerol với acid béo).
- Chất béo có mặt trong các thực phẩm này vì nó là nguồn cung cấp và dự trữ năng lượng lớn cho cơ thể: khi oxi hoá, 1 gam chất béo giải phóng năng lượng nhiều hơn hẳn 1 gam chất bột đường hay chất đạm.
- Ngoài ra chất béo còn giúp hoà tan và vận chuyển các vitamin tan trong dầu (A, D, E, K) và làm cho món ăn thêm thơm, béo, ngậy.

b) Sản phẩm mĩ phẩm: Kem dưỡng da (hoặc son dưỡng môi, kem chống nẻ).
- Trong kem dưỡng da, son dưỡng thường có thành phần dầu thực vật, bơ (như bơ ca cao, bơ hạt mỡ) — đều là chất béo.
- Chất béo được đưa vào mĩ phẩm vì nó không tan trong nước, tạo lớp màng mỏng giữ ẩm, giúp da và môi đỡ khô, nứt nẻ, trở nên mềm mại, mịn màng; đồng thời chất béo làm dung môi hoà tan các chất dưỡng, tạo độ sánh mịn cho kem.

c) Sản phẩm dược phẩm: Thuốc dạng viên nang mềm chứa vitamin A, D, E (dầu cá, dầu gan cá).
- Viên nang dầu cá, thuốc bổ sung vitamin A, D, E có phần nhân là dầu (chất béo).
- Chất béo có trong thành phần vì các vitamin A, D, E, K tan tốt trong dầu (chất béo) chứ không tan trong nước; dùng dầu làm chất mang giúp hoà tan vitamin và giúp cơ thể hấp thu các vitamin này dễ dàng hơn. Lớp dầu cũng bảo vệ hoạt chất khỏi bị phân huỷ.

Kết luận: Dù ở thực phẩm, mĩ phẩm hay dược phẩm, chất béo đều được dùng nhờ các tính chất đặc trưng: cung cấp năng lượng cao, không tan trong nước, có khả năng giữ ẩm và hoà tan các vitamin tan trong dầu.

Đáp số

Dầu ăn/bơ/mỡ (thực phẩm) — chất béo là nguồn cung cấp và dự trữ năng lượngKem dưỡng da/son dưỡng (mĩ phẩm) — chất béo tạo màng giữ ẩm, làm mềm daViên nang dầu cá/vitamin A, D, E (dược phẩm) — chất béo hoà tan vitamin tan trong dầu, giúp hấp thu

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.