Sách giáo khoa Khoa học tự nhiên 9

Giải Câu hỏi trang 117 SGK Khoa học tự nhiên 9

Bài 29. Khai thác nhiên liệu hoá thạch   Đã kiểm

Đề bài

Bếp nấu ăn, xe máy, ô tô ở Việt Nam hiện đang sử dụng những loại nhiên liệu gì? Hãy đề xuất một số biện pháp sử dụng các loại nhiên liệu này an toàn và hiệu quả.

Lời giải

a) Các loại nhiên liệu đang sử dụng ở Việt Nam

- Bếp nấu ăn: chủ yếu dùng khí hoá lỏng (gas, LPG) — thành phần chính là propane C3H8C_3H_8 và butane C4H10C_4H_{10} nén trong bình; ngoài ra còn dùng than, củi, dầu hoả, và ở nông thôn có biogas (khí sinh học, thành phần chính là methane CH4CH_4).
- Xe máy: dùng xăng (hỗn hợp hydrocarbon lỏng chưng cất từ dầu mỏ), phổ biến là xăng RON 92, RON 95 và xăng sinh học E5 (pha ethanol C2H5OHC_2H_5OH).
- Ô tô: dùng xăng (xe con) hoặc dầu diesel (xe tải, xe khách); một số xe chạy khí thiên nhiên nén (CNG) hoặc điện.

→ Hầu hết các nhiên liệu này đều là nhiên liệu hoá thạch (dầu mỏ, khí thiên nhiên, than).

b) Biện pháp sử dụng an toàn và hiệu quả

*Về an toàn:*
- Để bình gas, xăng, dầu ở nơi thoáng khí, xa nguồn lửa; thường xuyên kiểm tra van, dây dẫn để tránh rò rỉ gây cháy nổ.
- Khi phát hiện mùi gas: khoá van, mở cửa cho thông thoáng, không bật/tắt công tắc điện và không đánh lửa.
- Không hút thuốc, không đổ xăng khi động cơ đang nổ; không để xe nổ máy trong phòng kín vì khí thải chứa COCO rất độc.

*Về hiệu quả (cháy hoàn toàn, tiết kiệm, ít ô nhiễm):*
- Cung cấp đủ không khí (oxygen) để nhiên liệu cháy hoàn toàn: chỉnh ngọn lửa bếp gas có màu xanh (cháy hoàn toàn) thay vì màu vàng (cháy không hoàn toàn, sinh muội than và COCO).
- Thí dụ phản ứng cháy hoàn toàn của butane:
2C4H10+13O2→t∘8CO2+10H2O2C_4H_{10} + 13O_2 \xrightarrow{t^\circ} 8CO_2 + 10H_2O
- Dùng lượng nhiên liệu vừa đủ, đậy vung giữ nhiệt, tắt bếp/tắt máy khi không dùng, tận dụng nhiệt dư.
- Bảo dưỡng động cơ định kì, giữ áp suất lốp đúng, chạy tốc độ ổn định để tiết kiệm xăng dầu và giảm khí thải.
- Ưu tiên nhiên liệu sạch hơn (xăng E5, CNG, biogas, điện) và dùng phương tiện công cộng, đi chung xe.

Đáp số

Bếp: khí gas (LPG C3H8C_3H_8, C4H10C_4H_{10}), than, củi, dầu hoả, biogas (CH4CH_4)Xe máy: xăng (RON 92/95, E5)Ô tô: xăng hoặc dầu diesel; đều là nhiên liệu hoá thạchAn toàn: để xa lửa, chống rò rỉ, nơi thông thoáng, không nổ máy trong phòng kínHiệu quả: cấp đủ không khí để cháy hoàn toàn (lửa xanh), dùng vừa đủ, bảo dưỡng động cơ, dùng nhiên liệu sạch

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.