Sách giáo khoa Khoa học tự nhiên 9

Giải Hoạt động 2 trang 76 SGK Khoa học tự nhiên 9

Bài 16. Vòng năng lượng trên Trái Đất. Năng lượng hoá thạch   Đã kiểm chéo

Đề bài

Quan sát Hình 16.1 và thực hiện các yêu cầu sau:
Chứng tỏ rằng, năng lượng được chuyển hoá trong vòng năng lượng giữa các vật sống trên Trái Đất đều đến từ Mặt Trời.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 76 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 16.1. Sơ đồ vòng năng lượng trên Trái Đất (xem mô tả ở Hoạt động 1): Mặt Trời cung cấp năng lượng mặt trời cho thực vật quang hợp, năng lượng được tích luỹ trong phân tử đường rồi truyền sang động vật, giải phóng dưới dạng ATP, CO2 và hơi nước.

Lời giải

Chứng tỏ năng lượng trong vòng năng lượng giữa các vật sống đều đến từ Mặt Trời:

Dựa vào sơ đồ Hình 16.1, ta lần theo đường đi của năng lượng qua các mắt xích của vòng năng lượng:

a) Mặt Trời là nguồn khởi đầu cung cấp năng lượng cho thực vật

Thực vật là sinh vật quang hợp. Trong quá trình quang hợp, cây xanh hấp thụ năng lượng ánh sáng Mặt Trời để tổng hợp chất hữu cơ (đường) từ carbon dioxide và nước:

6CO2+6H2O→ánh sáng, diệp lụcC6H12O6+6O26CO_2 + 6H_2O \xrightarrow{\text{ánh sáng, diệp lục}} C_6H_{12}O_6 + 6O_2

Như vậy, năng lượng ánh sáng Mặt Trời được chuyển hoá thành hoá năng tích luỹ trong phân tử đường (chất hữu cơ) của thực vật. Nếu không có Mặt Trời thì thực vật không tạo ra được nguồn năng lượng này.

b) Năng lượng truyền từ thực vật sang động vật

Động vật không tự tổng hợp được chất hữu cơ mà lấy thức ăn từ thực vật (hoặc từ động vật khác ăn thực vật). Khi đó, hoá năng tích luỹ trong phân tử đường của thực vật được truyền sang động vật qua chuỗi thức ăn. Nguồn năng lượng mà động vật nhận được xét đến cùng vẫn bắt nguồn từ đường do thực vật tạo ra, tức là từ năng lượng Mặt Trời.

c) Năng lượng được giải phóng và sử dụng trong cơ thể sống

Trong tế bào của thực vật và động vật, phân tử đường bị phân giải (hô hấp tế bào) để giải phóng năng lượng dưới dạng ATP cung cấp cho mọi hoạt động sống, đồng thời thải ra CO2CO_2 và hơi nước:

C6H12O6+6O2→6CO2+6H2O+năng lượng (ATP + nhiệt)C_6H_{12}O_6 + 6O_2 \rightarrow 6CO_2 + 6H_2O + \text{năng lượng (ATP + nhiệt)}

Nguồn năng lượng (ATP) mà cơ thể sống dùng cũng chính là năng lượng vốn được tích luỹ trong phân tử đường do quang hợp tạo ra, tức là từ Mặt Trời.

Kết luận: Toàn bộ các mắt xích trong vòng năng lượng giữa các vật sống — từ thực vật đến động vật, từ tích luỹ (đường) đến giải phóng (ATP) — đều có chung nguồn gốc là năng lượng ánh sáng Mặt Trời được thực vật thu nhận qua quang hợp. Vậy năng lượng chuyển hoá trong vòng năng lượng giữa các vật sống trên Trái Đất đều đến từ Mặt Trời (đpcm).

Đáp số

đpcm

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.