Giải Hoạt động 2 trang 46 SGK Khoa học tự nhiên 9

Lời giải

Cách vẽ ảnh (áp dụng chung cho thấu kính phân kì):

Vật AB đặt vuông góc trục chính, A nằm trên trục chính. Để xác định ảnh B' của điểm B ta dùng hai trong ba tia sáng đặc biệt:

- Tia tới song song với trục chính: sau khi qua thấu kính phân kì cho tia ló có đường kéo dài đi qua tiêu điểm F ở phía trước thấu kính (cùng phía với vật).
- Tia tới đi qua quang tâm O: truyền thẳng, không đổi phương.

Hai tia ló (phân kì) không cắt nhau thật mà đường kéo dài của chúng cắt nhau tại B'. B' là ảnh của B. Hạ B' vuông góc xuống trục chính được A'. A'B' chính là ảnh của AB.

a) Trường hợp $d > f$ (vật đặt ngoài khoảng tiêu cự):

Dựng ảnh theo hai tia trên. Giao của phần kéo dài hai tia ló nằm cùng phía với vật, ở trong khoảng tiêu cự (gần thấu kính hơn vật). Vì ảnh dựng bằng đường kéo dài nên ảnh là ảnh ảo, cùng chiều với vật và nhỏ hơn vật.

b) Trường hợp $d < f$ (vật đặt trong khoảng tiêu cự):

Dựng ảnh tương tự. Giao của phần kéo dài hai tia ló vẫn nằm cùng phía với vật, giữa vật và thấu kính. Ảnh thu được cũng là ảnh ảo, cùng chiều với vật và nhỏ hơn vật.

Nhận xét: Với thấu kính phân kì, dù vật ở xa hay gần (d > f hay d <

f) thì ảnh luôn là ảnh ảo, cùng chiều và nhỏ hơn vật.

Bảng 8.2

| Khoảng cách từ vật đến thấu kính | Ảnh thật hay ảnh ảo | Cùng chiều hay ngược chiều với vật | Lớn hơn hay nhỏ hơn vật |
| --- | --- | --- | --- |
| $d > f$ | Ảnh ảo | Cùng chiều | Nhỏ hơn vật |
| $d < f$ | Ảnh ảo | Cùng chiều | Nhỏ hơn vật |

Đáp số