Sách giáo khoa Hoá học 12

Giải Thí nghiệm trang 103 SGK Hoá học 12

Bài 22. Sự ăn mòn kim loại   Đã kiểm chéo

Đề bài

Thí nghiệm: Sự ăn mòn điện hoá sắt

Chuẩn bị:
Hoá chất: đinh sắt mới, nước.
Dụng cụ: ống nghiệm (hoặc cốc thuỷ tinh), giá ống nghiệm.

Tiến hành:
- Cho đinh sắt vào ống nghiệm. Thêm tiếp khoảng 3 mL nước.
- Để ống nghiệm trong không khí khoảng 3 ngày.

Thực hiện yêu cầu sau:
Hãy nêu hiện tượng quan sát được ở ống nghiệm và giải thích.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 103 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 22.2. Thí nghiệm sự ăn mòn điện hoá sắt: ống nghiệm chứa một đinh sắt được ngâm một phần trong nước; sau khi để trong không khí, trên đinh sắt và dưới đáy ống nghiệm xuất hiện lớp gỉ sắt màu nâu đỏ.

Lời giải

Hiện tượng: Sau khoảng 3 ngày, trên đinh sắt xuất hiện lớp gỉ màu nâu đỏ, tập trung nhiều ở phần đinh nằm gần mặt thoáng (ranh giới nước – không khí); dưới đáy ống nghiệm cũng lắng một lớp gỉ sắt màu nâu đỏ, nước trong ống nghiệm bị vẩn đục.

Giải thích: Đinh sắt bị ăn mòn điện hoá. Sắt dùng làm đinh không nguyên chất mà có lẫn carbon (và tạp chất khác), nên khi tiếp xúc với dung dịch chất điện li (nước có hoà tan O2O_2, CO2CO_2 từ không khí) đã hình thành vô số pin điện hoá (vi pin) ngay trên bề mặt đinh. Trong mỗi pin, sắt và carbon là hai điện cực tiếp xúc trực tiếp với nhau và cùng tiếp xúc với dung dịch chất điện li, nên xảy ra sự ăn mòn điện hoá.

- Sắt có tính khử mạnh hơn nên đóng vai trò cực âm (anode), bị oxi hoá:
Fe→Fe2++2eFe \rightarrow Fe^{2+} + 2e
- Carbon đóng vai trò cực dương (cathode), tại đó oxygen hoà tan trong nước bị khử (môi trường trung tính hoặc axit yếu):
O2+2H2O+4e→4OH−O_2 + 2H_2O + 4e \rightarrow 4OH^-

Electron chuyển từ sắt sang carbon, tạo dòng điện; quá trình ăn mòn diễn ra liên tục. Các ion Fe2+Fe^{2+} và OH−OH^- kết hợp tạo Fe(OH)2Fe(OH)_2:
Fe2++2OH−→Fe(OH)2Fe^{2+} + 2OH^- \rightarrow Fe(OH)_2
Fe(OH)2Fe(OH)_2 tiếp tục bị O2O_2 của không khí oxi hoá thành Fe(OH)3Fe(OH)_3:
4Fe(OH)2+O2+2H2O→4Fe(OH)34Fe(OH)_2 + O_2 + 2H_2O \rightarrow 4Fe(OH)_3
sau đó Fe(OH)3Fe(OH)_3 mất bớt nước tạo thành gỉ sắt có thành phần chính là Fe2O3⋅xH2OFe_2O_3\cdot xH_2O màu nâu đỏ bám trên đinh và lắng xuống đáy ống nghiệm.

Đáp số

Đinh sắt xuất hiện gỉ màu nâu đỏ (nhiều ở mặt thoáng) và có gỉ lắng dưới đáy ống nghiệm; đó là do sắt bị ăn mòn điện hoá: Fe (cực âm) bị oxi hoá, O₂ hoà tan (ở cực carbon) bị khử, sản phẩm cuối là gỉ sắt Fe₂O₃·xH₂O

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.