Sách giáo khoa Hoá học 12

Giải Câu hỏi 1 trang 104 SGK Hoá học 12

Bài 22. Sự ăn mòn kim loại   Đã kiểm chéo

Đề bài

Một số hiện tượng ăn mòn thép trong đời sống:

a) Thép bị gỉ trong không khí khô.

b) Thép bị gỉ trong không khí ẩm.

c) Thép bị gỉ khi tiếp xúc với nước biển.
Hãy cho biết các hiện tượng ăn mòn thép trên thuộc loại ăn mòn hoá học hay ăn mòn điện hoá. Giải thích.

Lời giải

Nhắc lại dấu hiệu phân biệt hai loại ăn mòn:

- Ăn mòn hoá học: kim loại phản ứng trực tiếp với chất oxi hoá trong môi trường (không khí khô, khí O2\text{O}_2, Cl2\text{Cl}_2...), electron chuyển trực tiếp từ kim loại sang chất oxi hoá, không phát sinh dòng điện và không cần dung dịch chất điện li.
- Ăn mòn điện hoá: xảy ra khi có đủ 3 điều kiện: (1) hai điện cực khác bản chất (ở đây là Fe và C trong thép), (2) hai điện cực tiếp xúc nhau, (3) cùng tiếp xúc với một dung dịch chất điện li; khi đó hình thành vô số pin điện hoá nhỏ và phát sinh dòng điện.

Thép là hợp kim Fe – C, nên luôn sẵn có cặp điện cực Fe (cực âm) và C (cực dương) tiếp xúc nhau. Điều quyết định loại ăn mòn là có mặt dung dịch chất điện li hay không.

a) Thép bị gỉ trong không khí khô:

Không khí khô không có hơi nước nên không tạo được màng dung dịch chất điện li phủ trên bề mặt thép ⇒ thiếu điều kiện (3). Sắt chỉ phản ứng trực tiếp với oxi của không khí:

3Fe+2O2→t∘Fe3O43\text{Fe} + 2\text{O}_2 \xrightarrow{t^\circ} \text{Fe}_3\text{O}_4

Electron chuyển thẳng từ Fe sang O2\text{O}_2, không phát sinh dòng điện ⇒ đây là ăn mòn hoá học.

b) Thép bị gỉ trong không khí ẩm:

Không khí ẩm tạo trên bề mặt thép một màng nước mỏng có hoà tan O2\text{O}_2, CO2\text{CO}_2... ⇒ màng này là dung dịch chất điện li. Cùng với cặp điện cực Fe – C tiếp xúc nhau, đủ cả 3 điều kiện nên hình thành các pin điện hoá:

- Cực âm (Fe): Fe→Fe2++2e\text{Fe} \rightarrow \text{Fe}^{2+} + 2e
- Cực dương (C): 2H2O+O2+4e→4OH−2\text{H}_2\text{O} + \text{O}_2 + 4e \rightarrow 4\text{OH}^-

Sau đó Fe2+\text{Fe}^{2+} bị oxi hoá tiếp thành gỉ sắt Fe2O3⋅nH2O\text{Fe}_2\text{O}_3\cdot n\text{H}_2\text{O}. Quá trình phát sinh dòng điện ⇒ đây là ăn mòn điện hoá.

c) Thép bị gỉ khi tiếp xúc với nước biển:

Nước biển là dung dịch chất điện li (chứa nhiều NaCl\text{NaCl} và các muối tan khác), lại hoà tan O2\text{O}_2. Thép (cặp Fe – C) nhúng trong nước biển thoả mãn đủ 3 điều kiện, hình thành pin điện hoá với các quá trình điện cực giống ý b), phát sinh dòng điện ⇒ đây là ăn mòn điện hoá (và xảy ra mạnh hơn không khí ẩm do nồng độ chất điện li cao).

Đáp số

a) Ăn mòn hoá họcb) Ăn mòn điện hoác) Ăn mòn điện hoá

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.