Giải Bài 12 trang 15 SGK Hoá học 11
Đề bài
Trong cơ thể người, hemoglobin (Hb) kết hợp oxygen theo phản ứng thuận nghịch được biểu diễn đơn giản như sau:
Ở phổi, nồng độ oxygen lớn nên cân bằng trên chuyển dịch sang phải, hemoglobin kết hợp với oxygen. Khi đến các mô, nồng độ oxygen thấp, cân bằng trên chuyển dịch sang trái, giải phóng oxygen. Nếu thiếu oxygen ở não, con người có thể bị đau đầu, chóng mặt.
a) Vận dụng nguyên lí chuyển dịch cân bằng Le Chatelier, em hãy đề xuất biện pháp để oxygen lên não được nhiều hơn.
b) Khi lên núi cao, một số người cũng gặp hiện tượng bị đau đầu, chóng mặt. Dựa vào cân bằng trên, em hãy giải thích hiện tượng này.
Lời giải
a) Biện pháp để oxygen lên não được nhiều hơn
Phản ứng thuận nghịch:
Để oxygen lên não nhiều hơn, cần làm cân bằng chuyển dịch sang phải (chiều tạo , tức chiều hemoglobin kết hợp và vận chuyển oxygen). Theo nguyên lí Le Chatelier, muốn cân bằng chuyển dịch sang phải thì phải tăng nồng độ oxygen trong máu.
Biện pháp: đưa người bệnh đến nơi thoáng khí, giàu oxygen (nơi có nhiều cây xanh, không khí trong lành); hít thở sâu; trường hợp cần thiết thì cho thở khí oxygen (bình oxygen, mặt nạ oxygen). Khi nồng độ tăng, cân bằng chuyển dịch theo chiều thuận, tạo ra nhiều hơn nên oxygen được vận chuyển lên não nhiều hơn.
b) Giải thích hiện tượng đau đầu, chóng mặt khi lên núi cao
Khi lên núi cao, áp suất khí quyển giảm nên nồng độ (áp suất riêng phần) của oxygen trong không khí giảm. Nồng độ trong máu do đó cũng giảm.
Theo nguyên lí Le Chatelier, khi giảm nồng độ , cân bằng chuyển dịch sang trái (chiều nghịch), làm giảm lượng được tạo thành. Vì vậy lượng oxygen mà hemoglobin kết hợp và vận chuyển lên não bị giảm, dẫn đến não thiếu oxygen, gây ra hiện tượng đau đầu, chóng mặt.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.