Sách giáo khoa Hoá học 11

Giải Câu hỏi trang 16 SGK Hoá học 11

Bài 2. Cân bằng trong dung dịch nước   Đã kiểm chéo

Đề bài

Hình 2.1 cho thấy giá trị pH của dung dịch một số chất thông dụng. Vậy pH là gì? pH có ảnh hưởng gì đến đời sống? Xác định pH như thế nào?

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 16 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 2.1 là thang giá trị pH của một số dung dịch thông dụng, mỗi chất gắn với một giá trị pH:

| pH | Dung dịch |
|----|-----------|
| 2 | Nước chanh ép |
| 3 | Rượu vang |
| 4 | Nước chuối ép |
| 5 | Cà phê đen |
| 6 | Sữa |
| 7 | Nước |
| 8 | Nước biển |
| 9 | Lòng trắng trứng |
| 10 | Chất tẩy rửa đa năng |
| 11 | Nước ammonia |
| 12 | Xà phòng |
| 13 | Nước làm sạch lò nướng |
| 14 | Chất thông cống |

Lời giải

a) pH là gì?

pH là đại lượng dùng để đánh giá độ acid hay độ base (độ kiềm) của dung dịch, được xác định dựa vào nồng độ ion H+H^+ (hay H3O+H_3O^+) trong dung dịch:

pH=−lg⁡[H+]pH = -\lg[H^+]

Nếu [H+]=10−a (mol/L)[H^+] = 10^{-a}\ (mol/L) thì pH=apH = a.

Trong dung dịch nước, có thể dùng thang pH để đánh giá môi trường:
- pH<7pH < 7: môi trường acid.
- pH=7pH = 7: môi trường trung tính.
- pH>7pH > 7: môi trường base (kiềm).

Giá trị pH càng nhỏ thì [H+][H^+] càng lớn, dung dịch có tính acid càng mạnh; pH càng lớn thì dung dịch có tính base càng mạnh. Theo Hình 2.1, nước chanh ép (pH = 2) có tính acid mạnh, còn chất thông cống (pH = 14) có tính base rất mạnh, nước nguyên chất (pH = 7) trung tính.

b) pH có ảnh hưởng gì đến đời sống?

pH có ý nghĩa to lớn trong thực tiễn, ví dụ:
- Sức khỏe con người: máu người có pH ổn định trong khoảng 7,35 – 7,45; dịch vị dạ dày có tính acid mạnh (pH ≈ 1,5 – 2) giúp tiêu hóa thức ăn. Sự thay đổi pH của các dịch trong cơ thể có thể gây bệnh.
- Trồng trọt: mỗi loại cây trồng thích hợp với một khoảng pH nhất định của đất; cần theo dõi và điều chỉnh pH của đất (bón vôi, bón phân) để cây phát triển tốt.
- Nuôi trồng thủy sản và môi trường: pH của nước ao hồ, nước thải ảnh hưởng đến sự sống của sinh vật; nước thải phải được xử lí đến pH thích hợp trước khi thải ra môi trường.
- Đời sống, công nghiệp: pH của mĩ phẩm, dầu gội, xà phòng, thực phẩm… đều được kiểm soát cho phù hợp với mục đích sử dụng.

c) Xác định pH như thế nào?

Có thể xác định (gần đúng hoặc chính xác) pH của dung dịch bằng các cách sau:
- Dùng chất chỉ thị màu như quỳ tím, phenolphthalein để nhận biết môi trường acid, base, trung tính.
- Dùng giấy chỉ thị pH (giấy pH): nhúng giấy vào dung dịch rồi so màu với thang màu chuẩn để xác định giá trị pH gần đúng.
- Dùng máy đo pH (pH kế) để xác định giá trị pH một cách nhanh và chính xác.

Ngoài ra, nếu biết nồng độ ion H+H^+ thì tính pH bằng công thức pH=−lg⁡[H+]pH = -\lg[H^+].

Đáp số

pH đánh giá độ acid – base của dung dịch: pH=−lg⁡[H+]pH = -\lg[H^+]; pH < 7 acid, pH = 7 trung tính, pH > 7 basepH ảnh hưởng đến sức khỏe (máu, dịch vị), trồng trọt (pH đất), nuôi trồng thủy sản, xử lí môi trường và nhiều lĩnh vực đời sốngXác định pH bằng chất chỉ thị màu (quỳ tím…), giấy chỉ thị pH hoặc máy đo pH; hoặc tính theo pH=−lg⁡[H+]pH = -\lg[H^+]

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.