Sách giáo khoa Hoá học 10

Giải Câu 6 trang 47 SGK Hoá học 10

Ôn tập chương 2. Bảng tuần hoàn các nguyên tố hoá học và định luật tuần hoàn   Đã kiểm chéo

Đề bài

Một loại hợp kim nhẹ, bền được sử dụng rộng rãi trong kĩ thuật hàng không chứa hai nguyên tố A, B đứng kế tiếp nhau trong cùng một chu kì của bảng tuần hoàn và có tổng số đơn vị điện tích hạt nhân là 25.

a) Viết cấu hình electron, từ đó xác định vị trí của hai nguyên tố A và B trong bảng tuần hoàn.

b) So sánh tính chất hoá học của A với B và giải thích.

Lời giải

Tìm hai nguyên tố A, B

Hai nguyên tố đứng kế tiếp nhau trong cùng một chu kì nên số đơn vị điện tích hạt nhân (số proton) hơn kém nhau 1 đơn vị:

ZB=ZA+1Z_B = Z_A + 1

Tổng số đơn vị điện tích hạt nhân bằng 25:

ZA+ZB=25⇒ZA+(ZA+1)=25⇒2ZA=24⇒ZA=12, ZB=13Z_A + Z_B = 25 \Rightarrow Z_A + (Z_A + 1) = 25 \Rightarrow 2Z_A = 24 \Rightarrow Z_A = 12,\ Z_B = 13

Vậy A là magnesium (Mg, Z = 12) và B là aluminium (Al, Z = 13). Đây chính là hợp kim nhôm – magnesium nhẹ, bền dùng trong kĩ thuật hàng không.

a) Cấu hình electron và vị trí trong bảng tuần hoàn

- A (Mg, Z = 12): 1s2 2s2 2p6 3s21s^2\,2s^2\,2p^6\,3s^2
- Có 3 lớp electron ⇒ thuộc chu kì 3.
- Electron cuối cùng điền vào phân lớp ss, lớp ngoài cùng có 2 electron ⇒ nguyên tố ss, thuộc nhóm IIA.
- ⇒ Ô số 12, chu kì 3, nhóm IIA.

- B (Al, Z = 13): 1s2 2s2 2p6 3s2 3p11s^2\,2s^2\,2p^6\,3s^2\,3p^1
- Có 3 lớp electron ⇒ thuộc chu kì 3.
- Electron cuối cùng điền vào phân lớp pp, lớp ngoài cùng có 3 electron ⇒ nguyên tố pp, thuộc nhóm IIIA.
- ⇒ Ô số 13, chu kì 3, nhóm IIIA.

b) So sánh tính chất hoá học của A (Mg) với B (Al)

Mg và Al cùng thuộc chu kì 3. Trong một chu kì, theo chiều tăng dần của điện tích hạt nhân (từ Mg đến Al), tính kim loại giảm dần.

*Giải thích:* Mg và Al có cùng số lớp electron (3 lớp). Từ Mg đến Al, điện tích hạt nhân tăng (12 → 13) nhưng bán kính nguyên tử giảm, lực hút của hạt nhân với electron lớp ngoài cùng mạnh hơn nên khả năng nhường electron giảm ⇒ tính kim loại của Al yếu hơn Mg.

Do đó:
- Tính kim loại: Mg > Al (Mg hoạt động hoá học mạnh hơn Al).
- Tính base của hydroxide: Mg(OH)2_2 có tính base mạnh hơn Al(OH)3_3 (Al(OH)3_3 là hydroxide lưỡng tính).
- Tương ứng, tính base của oxide: MgO mạnh hơn Al2_2O3_3 (Al2_2O3_3 lưỡng tính).

Kết luận: A (Mg) có tính kim loại mạnh hơn B (Al).

Đáp số

A là Mg (Z = 12): 1s22s22p63s21s^22s^22p^63s^2 — ô 12, chu kì 3, nhóm IIA; B là Al (Z = 13): 1s22s22p63s23p11s^22s^22p^63s^23p^1 — ô 13, chu kì 3, nhóm IIIATính kim loại: Mg > Al (Mg mạnh hơn Al vì cùng chu kì, điện tích hạt nhân Mg nhỏ hơn nên bán kính lớn hơn, dễ nhường electron hơn)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.