Giải Câu hỏi trang 47 SGK Giáo dục công dân 9

Gợi ý trả lời

### a) Xác định loại trách nhiệm pháp lí tương ứng với hành vi vi phạm của mỗi chủ thể (trường hợp 1, 2, 3, 4 ở mục 1)

Dựa vào đặc điểm của các loại trách nhiệm pháp lí (hình sự, hành chính, dân sự, kỉ luật), ta xác định như sau:

- Trường hợp 1 → Trách nhiệm hình sự. Chủ thể thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội, được quy định là tội phạm trong Bộ luật Hình sự (ví dụ: trộm cắp tài sản có giá trị lớn, cố ý gây thương tích, giết người…) nên phải chịu trách nhiệm hình sự do Toà án áp dụng.

- Trường hợp 2 → Trách nhiệm hành chính. Chủ thể vi phạm quy tắc quản lí nhà nước nhưng chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự (ví dụ: điều khiển xe vượt đèn đỏ, lấn chiếm vỉa hè, gây mất trật tự công cộng…) nên bị cơ quan nhà nước có thẩm quyền xử phạt hành chính.

- Trường hợp 3 → Trách nhiệm dân sự. Chủ thể vi phạm trong quan hệ tài sản, quan hệ dân sự (ví dụ: không thực hiện đúng hợp đồng, làm hư hỏng tài sản của người khác) nên phải bồi thường thiệt hại, khôi phục lại tình trạng ban đầu.

- Trường hợp 4 → Trách nhiệm kỉ luật. Chủ thể là cán bộ, công chức, viên chức, người lao động vi phạm kỉ luật lao động, nội quy, quy chế của cơ quan, tổ chức nên bị áp dụng hình thức kỉ luật (khiển trách, cảnh cáo, hạ bậc lương, buộc thôi việc…).

###

b) Trách nhiệm pháp lí là gì? Có những loại nào?

- Khái niệm: Trách nhiệm pháp lí là nghĩa vụ mà cá nhân, tổ chức phải gánh chịu những hậu quả bất lợi do Nhà nước quy định đối với hành vi vi phạm pháp luật của mình.

- Các loại trách nhiệm pháp lí (4 loại):
1. Trách nhiệm hình sự.
2. Trách nhiệm hành chính.
3. Trách nhiệm dân sự.
4. Trách nhiệm kỉ luật.

###

c) Ý nghĩa của trách nhiệm pháp lí — giải thích và ví dụ

Ý nghĩa:

- Trừng phạt, ngăn ngừa, cải tạo và giáo dục người vi phạm pháp luật: buộc người vi phạm phải chịu hậu quả bất lợi, qua đó giúp họ nhận ra lỗi của mình, hình thành ý thức tôn trọng và tự giác chấp hành pháp luật.

- Giáo dục, răn đe mọi người: để họ tránh và kiềm chế những việc làm trái pháp luật; góp phần phòng ngừa vi phạm trong xã hội.

- Củng cố niềm tin vào pháp luật, công lí: bồi dưỡng cho công dân lòng tin vào sự công bằng, nghiêm minh của pháp luật.

- Bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của công dân; giữ gìn trật tự, an toàn xã hội: góp phần xây dựng xã hội trật tự, kỉ cương, Nhà nước pháp quyền.

Ví dụ minh hoạ: Người điều khiển xe máy vượt đèn đỏ bị cảnh sát giao thông xử phạt hành chính. Việc xử phạt vừa buộc người đó chịu hậu quả (nộp phạt) để lần sau không tái phạm, vừa răn đe những người tham gia giao thông khác phải chấp hành đúng luật, nhờ đó bảo đảm an toàn giao thông và trật tự xã hội.