Giải Câu hỏi trang 43 SGK Giáo dục công dân 9

Gợi ý trả lời

a) Xác định dấu hiệu vi phạm pháp luật và phân loại vi phạm pháp luật của mỗi chủ thể (trường hợp 1, 2, 3, 4)

Muốn xác định một hành vi có phải là vi phạm pháp luật hay không, cần đối chiếu hành vi của chủ thể với bốn dấu hiệu nêu trong sơ đồ. Một hành vi chỉ được coi là vi phạm pháp luật khi có đủ cả bốn dấu hiệu:

1. Là hành vi trái pháp luật (làm việc pháp luật cấm; không thực hiện nghĩa vụ Nhà nước quy định; hoặc thực hiện không đúng quy định của pháp luật).
2. Do chủ thể có năng lực trách nhiệm pháp lí thực hiện (đã đủ độ tuổi theo quy định, nhận thức và điều khiển được hành vi, tự quyết định cách xử sự của mình).
3. Là hành vi có lỗi của chủ thể (lỗi cố ý hoặc lỗi vô ý).
4. Là hành vi gây nguy hiểm cho xã hội, đe doạ gây ra hoặc gây ra thiệt hại cho các quan hệ xã hội được pháp luật bảo vệ.

Sau khi khẳng định hành vi của chủ thể có đủ bốn dấu hiệu trên, ta căn cứ vào tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi và loại quan hệ xã hội bị xâm hại để phân loại. Vận dụng cách phân tích đó cho từng trường hợp, kết quả như sau:

- Trường hợp 1: Hành vi trái pháp luật, có lỗi (cố ý), do người có năng lực trách nhiệm pháp lí thực hiện, gây nguy hiểm cao cho xã hội, xâm phạm quan hệ xã hội được luật hình sự bảo vệ → Vi phạm hình sự (tội phạm).
- Trường hợp 2: Hành vi trái pháp luật, có lỗi, do chủ thể có năng lực trách nhiệm pháp lí thực hiện, xâm phạm các quy tắc quản lí nhà nước nhưng mức độ nguy hiểm thấp hơn tội phạm → Vi phạm hành chính.
- Trường hợp 3: Hành vi trái pháp luật, có lỗi, do chủ thể có năng lực trách nhiệm pháp lí thực hiện, xâm phạm quan hệ tài sản và quan hệ nhân thân (ví dụ không thực hiện đúng nghĩa vụ trong hợp đồng) → Vi phạm dân sự.
- Trường hợp 4: Hành vi trái pháp luật, có lỗi, do chủ thể có năng lực trách nhiệm pháp lí thực hiện, xâm phạm các quy tắc kỉ luật lao động, học tập, công tác trong cơ quan, trường học, doanh nghiệp → Vi phạm kỉ luật.

b) Vi phạm pháp luật là gì? Có những loại vi phạm pháp luật nào?

- Khái niệm: *Vi phạm pháp luật* là hành vi trái pháp luật, có lỗi, do người có năng lực trách nhiệm pháp lí thực hiện, xâm hại các quan hệ xã hội được pháp luật bảo vệ. (Hành vi đó hội đủ bốn dấu hiệu đã nêu ở ý a.)

- Các loại vi phạm pháp luật: Căn cứ vào tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi và loại quan hệ xã hội bị xâm hại, vi phạm pháp luật được chia thành bốn loại:
1. Vi phạm hình sự (tội phạm): hành vi nguy hiểm cho xã hội, được quy định trong Bộ luật Hình sự.
2. Vi phạm hành chính: hành vi xâm phạm các quy tắc quản lí nhà nước mà không phải là tội phạm.
3. Vi phạm dân sự: hành vi xâm phạm quan hệ tài sản và quan hệ nhân thân.
4. Vi phạm kỉ luật: hành vi xâm phạm các quy tắc, quy chế về kỉ luật lao động, học tập, công tác trong cơ quan, trường học, doanh nghiệp.