Sách giáo khoa Địa lí 10

Giải Luyện tập trang 23 SGK Địa lí 10

Bài 6. Thạch quyển. Thuyết kiến tạo mảng   Gợi ý trả lời

Đề bài

Dựa vào thông tin trong mục 2 và các hình 6.3, 6.4, hãy mô tả kết quả khi các mảng kiến tạo xô vào nhau và tách xa nhau.

Gợi ý trả lời

a) Kết quả khi các mảng kiến tạo xô vào nhau (Hình 6.3)

Khi hai mảng kiến tạo di chuyển hướng vào nhau (các mũi tên chỉ hướng di chuyển quay vào nhau), ở ranh giới xô húc xảy ra sự nén ép, dồn nén vật chất, kết quả tùy theo loại mảng:

- *Mảng lục địa xô vào mảng lục địa:* Hai mảng ép vào nhau, vật chất ở chỗ tiếp xúc bị dồn nén, uốn nếp và nhô cao lên, hình thành các dãy núi cao (và các vùng cao nguyên kề bên). Đây là cách hình thành những dãy núi lục địa đồ sộ (ví dụ dãy Hi-ma-lay-a).

- *Mảng lục địa xô vào mảng đại dương:* Mảng đại dương (vỏ đại dương nặng, mỏng hơn) bị hút chìm xuống dưới mảng lục địa. Chỗ tiếp xúc trên mặt biển lún xuống tạo thành vực biển sâu (máng đại dương); rìa mảng lục địa bị nén ép nhô lên thành dãy núi, đồng thời vật chất bị hút chìm nóng chảy thành mac-ma trào lên gây hoạt động núi lửa, động đất.

→ Nhìn chung, nơi các mảng xô vào nhau là nơi hình thành các dãy núi cao, vực biển sâu, kèm theo núi lửa và động đất.

b) Kết quả khi các mảng kiến tạo tách xa nhau (Hình 6.4)

Khi hai mảng di chuyển tách rời nhau (các mũi tên chỉ ra phía ngoài, ngược hướng nhau), ở ranh giới tách giãn vỏ bị nứt vỡ, mac-ma nóng chảy từ dưới sâu trào lên theo vết nứt:

- *Giữa hai mảng lục địa:* Hai mảng tách rời tạo thành một vết nứt (thung lũng tách giãn) lớn, mac-ma theo đó trào lên.

- *Giữa hai mảng đại dương:* Đáy biển tách ra tạo khe nứt chạy dài; mac-ma trào lên và nguội lại, đắp thành sống núi (dãy núi) ngầm giữa đại dương ở hai bên khe nứt, tạo nên lớp vỏ đại dương mới.

→ Nhìn chung, nơi các mảng tách xa nhau là nơi vỏ Trái Đất bị đứt gãy, mac-ma phun trào, hình thành các vết nứt, sống núi ngầm giữa đại dương và sinh ra vỏ đại dương mới, kèm theo động đất và núi lửa.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.