Sách bài tập Vật lí 10

Giải Bài 7.7 trang 12 SBT Vật lí 10

Bài 7. Đồ thị độ dịch chuyển – thời gian

Đề bài

Đồ thị độ dịch chuyển – thời gian của một chuyển động thẳng được vẽ trong Hình 7.4.

a) Hãy mô tả chuyển động.

b) Xác định tốc độ và vận tốc của chuyển động trong các khoảng thời gian:
– Từ 0 đến 0,5 giờ.
– Từ 0,5 đến 2,5 giờ.
– Từ 0 đến 3,25 giờ.
– Từ 0 đến 5,5 giờ.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 12 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Đồ thị độ dịch chuyển d (km) theo thời gian t (h) gồm các đoạn thẳng nối tiếp. Trục tung d (km) có vạch 80 và −30; trục hoành t (h) có các mốc 0,5; 2,5; 3,25; 4,25; 5,5. Đường đồ thị: từ gốc O(0; 0) đi lên đến điểm A(0,5; 80); từ A đi xuống đến điểm B(3,25; −30); từ B đi ngang (d = −30 không đổi) đến điểm C(4,25; −30); từ C đi lên đến điểm D(5,5; 80). Các đường nét đứt gióng từ A, B, C, D tới các trục tương ứng.

Lời giải

a) Mô tả chuyển động

Dựa vào các đoạn thẳng của đồ thị độ dịch chuyển – thời gian:

- Từ 0 đến 0,5 h (đoạn OA): độ dịch chuyển tăng từ 00 đến 8080 km. Vật chuyển động thẳng đều theo chiều dương với vận tốc 800,5=160\dfrac{80}{0,5}=160 km/h.
- Từ 0,5 h đến 3,25 h (đoạn AB): độ dịch chuyển giảm từ 8080 km xuống −30-30 km (đi qua gốc tại t=2,5t=2,5 h). Vật chuyển động thẳng đều theo chiều âm với vận tốc −30−803,25−0,5=−1102,75=−40\dfrac{-30-80}{3,25-0,5}=\dfrac{-110}{2,75}=-40 km/h.
- Từ 3,25 h đến 4,25 h (đoạn BC): độ dịch chuyển không đổi (d=−30d=-30 km). Vật đứng yên (nghỉ).
- Từ 4,25 h đến 5,5 h (đoạn CD): độ dịch chuyển tăng từ −30-30 km đến 8080 km. Vật chuyển động thẳng đều theo chiều dương với vận tốc 80−(−30)5,5−4,25=1101,25=88\dfrac{80-(-30)}{5,5-4,25}=\dfrac{110}{1,25}=88 km/h.

b) Tốc độ và vận tốc trong các khoảng thời gian

Áp dụng:
v=ΔdΔt(vận tốc),tốc độ=quãng đườngΔtv=\frac{\Delta d}{\Delta t}\quad(\text{vận tốc}),\qquad \text{tốc độ}=\frac{\text{quãng đường}}{\Delta t}

• Từ 0 đến 0,5 h:
- Độ dịch chuyển: Δd=80−0=80\Delta d = 80-0 = 80 km; quãng đường s=80s = 80 km; Δt=0,5\Delta t = 0,5 h.
- Vận tốc: v=800,5=160v=\dfrac{80}{0,5}=160 km/h.
- Tốc độ: 800,5=160\dfrac{80}{0,5}=160 km/h.

• Từ 0,5 đến 2,5 h:
- Tại t=0,5t=0,5 h: d=80d=80 km; tại t=2,5t=2,5 h: d=0d=0 km.
- Độ dịch chuyển: Δd=0−80=−80\Delta d = 0-80 = -80 km; quãng đường s=80s = 80 km; Δt=2\Delta t = 2 h.
- Vận tốc: v=−802=−40v=\dfrac{-80}{2}=-40 km/h.
- Tốc độ: 802=40\dfrac{80}{2}=40 km/h.

• Từ 0 đến 3,25 h:
- Tại t=0t=0: d=0d=0; tại t=3,25t=3,25 h: d=−30d=-30 km.
- Độ dịch chuyển: Δd=−30−0=−30\Delta d = -30-0 = -30 km.
- Quãng đường: đi lên 8080 km (O→A) rồi đi xuống 80−(−30)=11080-(-30)=110 km (A→B), nên s=80+110=190s = 80+110 = 190 km; Δt=3,25\Delta t = 3,25 h.
- Vận tốc: v=−303,25≈−9,2v=\dfrac{-30}{3,25}\approx -9,2 km/h.
- Tốc độ: 1903,25≈58,5\dfrac{190}{3,25}\approx 58,5 km/h.

• Từ 0 đến 5,5 h:
- Tại t=0t=0: d=0d=0; tại t=5,5t=5,5 h: d=80d=80 km.
- Độ dịch chuyển: Δd=80−0=80\Delta d = 80-0 = 80 km.
- Quãng đường: 8080 km (O→A) + 110+\,110 km (A→B) + 0+\,0 (B→C đứng yên) + 110+\,110 km (C→D) =300= 300 km; Δt=5,5\Delta t = 5,5 h.
- Vận tốc: v=805,5≈14,5v=\dfrac{80}{5,5}\approx 14,5 km/h.
- Tốc độ: 3005,5≈54,5\dfrac{300}{5,5}\approx 54,5 km/h.

Đáp số

a) 0–0,5 h: đi theo chiều dương (160 km/h); 0,5–3,25 h: đi theo chiều âm (−40 km/h); 3,25–4,25 h: đứng yên; 4,25–5,5 h: đi theo chiều dương (88 km/h)0–0,5 h: tốc độ 160 km/h, vận tốc 160 km/h0,5–2,5 h: tốc độ 40 km/h, vận tốc −40 km/h0–3,25 h: tốc độ ≈ 58,5 km/h, vận tốc ≈ −9,2 km/h0–5,5 h: tốc độ ≈ 54,5 km/h, vận tốc ≈ 14,5 km/h

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.