Giải Bài 5 trang 72 SBT Toán 9
Đề bài
Cho phương trình $x^2 + 4x + m = 0$.
a) Giải phương trình với $m = 1$.
b) Tìm $m$ để phương trình có hai nghiệm $x_1, x_2$ thoả mãn $x_1^2 + x_2^2 = 10$.
Lời giải
a) Giải phương trình với $m = 1$.
Thay $m = 1$ vào phương trình, ta được:
$$x^2 + 4x + 1 = 0$$
Ta có $a = 1$, $b = 4$, $c = 1$, nên $b' = 2$.
$$\Delta' = b'^2 - ac = 2^2 - 1\cdot 1 = 4 - 1 = 3 > 0$$
Phương trình có hai nghiệm phân biệt:
$$x_1 = \frac{-b' + \sqrt{\Delta'}}{a} = -2 + \sqrt{3}, \qquad x_2 = \frac{-b' - \sqrt{\Delta'}}{a} = -2 - \sqrt{3}$$
b) Tìm $m$ để phương trình có hai nghiệm $x_1, x_2$ thoả mãn $x_1^2 + x_2^2 = 10$.
Phương trình $x^2 + 4x + m = 0$ có hai nghiệm $x_1, x_2$ khi và chỉ khi:
$$\Delta' = 2^2 - m = 4 - m \ge 0 \;\Leftrightarrow\; m \le 4$$
Khi đó, theo định lí Viète:
$$x_1 + x_2 = -\frac{b}{a} = -4, \qquad x_1 x_2 = \frac{c}{a} = m$$
Ta có:
$$x_1^2 + x_2^2 = (x_1 + x_2)^2 - 2x_1 x_2 = (-4)^2 - 2m = 16 - 2m$$
Theo giả thiết $x_1^2 + x_2^2 = 10$, suy ra:
$$16 - 2m = 10 \;\Leftrightarrow\; 2m = 6 \;\Leftrightarrow\; m = 3$$
Giá trị $m = 3$ thoả mãn điều kiện $m \le 4$ nên nhận.
Thử lại: Với $m = 3$, phương trình là $x^2 + 4x + 3 = 0$, có hai nghiệm $x_1 = -1$, $x_2 = -3$. Khi đó $x_1^2 + x_2^2 = 1 + 9 = 10$ (đúng).
Vậy $m = 3$.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.