Sách bài tập Toán 9 Tập hai

Giải Bài 10.19 trang 71 SBT Toán 9

Bài tập cuối chương X

Đề bài

Một khối gỗ hình trụ tròn xoay có bán kính đáy bằng 1 m, chiều cao bằng 2 m. Người ta khoét từ hai đầu khối gỗ hai nửa hình cầu mà đường tròn đáy của khối gỗ là đường tròn lớn của mỗi nửa khối cầu (H.10.8). Tính tỉ số thể tích phần còn lại của khối gỗ và cả khối gỗ ban đầu.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 71 · mở sách.
Mô tả hình bằng lời

Hình 10.8: Khối trụ tròn xoay chiều cao 2 m, bán kính đáy 1 m. Từ mặt đáy trên và mặt đáy dưới, mỗi bên khoét một nửa hình cầu bán kính 1 m (đường tròn đáy trụ là đường tròn lớn của nửa cầu).

Lời giải

Thể tích cả khối gỗ ban đầu (khối trụ):

Khối trụ có bán kính đáy $r = 1$ m, chiều cao $h = 2$ m nên:

$$V_{trụ} = \pi r^2 h = \pi \cdot 1^2 \cdot 2 = 2\pi \ (\text{m}^3).$$

Thể tích phần gỗ bị khoét đi (hai nửa hình cầu):

Mỗi nửa hình cầu có bán kính bằng bán kính đáy trụ, tức $R = 1$ m. Hai nửa hình cầu bằng nhau ghép lại thành một hình cầu đầy đủ bán kính $R = 1$ m, nên:

$$V_{khoét} = \frac{4}{3}\pi R^3 = \frac{4}{3}\pi \cdot 1^3 = \frac{4\pi}{3} \ (\text{m}^3).$$

Thể tích phần còn lại của khối gỗ:

$$V_{còn\ lại} = V_{trụ} - V_{khoét} = 2\pi - \frac{4\pi}{3} = \frac{6\pi - 4\pi}{3} = \frac{2\pi}{3} \ (\text{m}^3).$$

Tỉ số thể tích phần còn lại và cả khối gỗ ban đầu:

$$\frac{V_{còn\ lại}}{V_{trụ}} = \frac{\dfrac{2\pi}{3}}{2\pi} = \frac{2\pi}{3} \cdot \frac{1}{2\pi} = \frac{1}{3}.$$

Vậy tỉ số thể tích phần còn lại của khối gỗ và cả khối gỗ ban đầu bằng $\dfrac{1}{3}$.

Đáp số

Tỉ số bằng $\dfrac{1}{3}$

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.