Sách bài tập Toán 11 Tập hai

Giải Bài 7.27 trang 37 SBT Toán 11

Bài 23. Đường thẳng vuông góc với mặt phẳng

Đề bài

Cho hình lập phương ABCD.A′B′C′D′ABCD.A'B'C'D' có cạnh bằng aa. Tính theo aa khoảng cách:

a) Giữa hai đường thẳng ABAB và C′D′C'D'.

b) Giữa đường thẳng ACAC và mặt phẳng (A′B′C′D′)(A'B'C'D').

c) Từ điểm AA đến đường thẳng B′D′B'D'.

d) Giữa hai đường thẳng ACAC và B′D′B'D'.

Lời giải

Cho hình lập phương ABCD.A′B′C′D′ABCD.A'B'C'D' cạnh aa. Ta sử dụng các tính chất của hình lập phương: các cạnh bằng aa, đường chéo mặt bằng a2a\sqrt{2}, và các cạnh bên AA′,BB′,CC′,DD′AA', BB', CC', DD' vuông góc với hai mặt đáy.

a) Khoảng cách giữa hai đường thẳng ABAB và C′D′C'D'.

Vì ABCDABCD và A′B′C′D′A'B'C'D' là hai hình vuông bằng nhau nên AB∥D′C′AB \parallel D'C', tức AB∥C′D′AB \parallel C'D'. Khoảng cách giữa hai đường thẳng song song ABAB và C′D′C'D' bằng khoảng cách từ một điểm của ABAB tới đường thẳng C′D′C'D'.

Xét điểm BB và C′C'. Ta có BB′⊥BB' \perp mặt đáy trên, hơn nữa BC′BC' là đường chéo của mặt bên BCC′B′BCC'B' (hình vuông cạnh aa). Chính xác hơn, đoạn vuông góc chung của hai đường song song AB, C′D′AB,\ C'D' là đoạn nối chân các đường vuông góc. Ta tính khoảng cách giữa hai đường thẳng này bằng BC′BC' nếu BC′⊥ABBC' \perp AB và BC′⊥C′D′BC' \perp C'D'.

Thật vậy: AB⊥BCAB \perp BC và AB⊥BB′AB \perp BB' nên AB⊥(BCC′B′)AB \perp (BCC'B'), suy ra AB⊥BC′AB \perp BC'. Tương tự C′D′∥ABC'D' \parallel AB nên C′D′⊥BC′C'D' \perp BC'. Do đó BC′BC' là đoạn vuông góc chung.

d(AB,C′D′)=BC′=BC2+CC′2=a2+a2=a2.d(AB, C'D') = BC' = \sqrt{BC^2 + CC'^2} = \sqrt{a^2 + a^2} = a\sqrt{2}.

b) Khoảng cách giữa đường thẳng ACAC và mặt phẳng (A′B′C′D′)(A'B'C'D').

Đường thẳng ACAC nằm trong mặt phẳng (ABCD)(ABCD). Vì (ABCD)∥(A′B′C′D′)(ABCD) \parallel (A'B'C'D') nên AC∥(A′B′C′D′)AC \parallel (A'B'C'D'). Khi đó khoảng cách từ ACAC tới mặt phẳng (A′B′C′D′)(A'B'C'D') bằng khoảng cách giữa hai mặt phẳng đáy, tức bằng độ dài cạnh bên:

d(AC,(A′B′C′D′))=AA′=a.d\big(AC, (A'B'C'D')\big) = AA' = a.

c) Khoảng cách từ điểm AA đến đường thẳng B′D′B'D'.

Gọi O′O' là tâm hình vuông A′B′C′D′A'B'C'D', tức O′O' là giao điểm hai đường chéo A′C′A'C' và B′D′B'D', cũng là trung điểm của B′D′B'D'.

Trong hình vuông A′B′C′D′A'B'C'D', hai đường chéo vuông góc nên A′O′⊥B′D′A'O' \perp B'D', với
A′O′=12A′C′=12 a2=a22.A'O' = \tfrac{1}{2} A'C' = \tfrac{1}{2}\, a\sqrt{2} = \frac{a\sqrt{2}}{2}.

Mặt khác AA′⊥(A′B′C′D′)AA' \perp (A'B'C'D') nên AA′⊥B′D′AA' \perp B'D'. Ta có B′D′⊥A′O′B'D' \perp A'O' và B′D′⊥AA′B'D' \perp AA', suy ra B′D′⊥(AA′O′)B'D' \perp (AA'O'), do đó B′D′⊥AO′B'D' \perp AO' (định lí ba đường vuông góc). Vậy AO′AO' là khoảng cách từ AA đến B′D′B'D'.

Tam giác AA′O′AA'O' vuông tại A′A':
AO′=AA′2+A′O′2=a2+(a22)2=a2+a22=3a22=a62.AO' = \sqrt{AA'^2 + A'O'^2} = \sqrt{a^2 + \left(\frac{a\sqrt{2}}{2}\right)^2} = \sqrt{a^2 + \frac{a^2}{2}} = \sqrt{\frac{3a^2}{2}} = \frac{a\sqrt{6}}{2}.

Vậy d(A,B′D′)=a62.d(A, B'D') = \dfrac{a\sqrt{6}}{2}.

d) Khoảng cách giữa hai đường thẳng ACAC và B′D′B'D'.

Gọi OO là tâm hình vuông ABCDABCD (trung điểm ACAC) và O′O' là tâm hình vuông A′B′C′D′A'B'C'D' (trung điểm B′D′B'D'). Khi đó OO′∥AA′OO' \parallel AA' và OO′=AA′=aOO' = AA' = a, nên OO′⊥(ABCD)OO' \perp (ABCD) và OO′⊥(A′B′C′D′)OO' \perp (A'B'C'D').

Do đó:
- OO′⊥ACOO' \perp AC (vì AC⊂(ABCD)AC \subset (ABCD));
- OO′⊥B′D′OO' \perp B'D' (vì B′D′⊂(A′B′C′D′)B'D' \subset (A'B'C'D')).

Mà O∈ACO \in AC và O′∈B′D′O' \in B'D', nên OO′OO' là đoạn vuông góc chung của hai đường thẳng ACAC và B′D′B'D'.

d(AC,B′D′)=OO′=AA′=a.d(AC, B'D') = OO' = AA' = a.

Đáp số

a2a\sqrt{2}aaa62\dfrac{a\sqrt{6}}{2}aa

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.