Sách bài tập Toán 11 Tập hai

Giải Bài 7.28 trang 38 SBT Toán 11

Bài 23. Đường thẳng vuông góc với mặt phẳng

Đề bài

Cho hình chóp S.ABCS.ABC có đáy là tam giác ABCABC đều cạnh bằng aa, SA⊥(ABC)SA \perp (ABC) và SA=2aSA = 2a. Tính theo aa khoảng cách:

a) Từ điểm BB đến mặt phẳng (SAC)(SAC).

b) Từ điểm AA đến mặt phẳng (SBC)(SBC).

c) Giữa hai đường thẳng ABAB và SCSC.

Lời giải

Thiết lập chung. Vì SA⊥(ABC)SA \perp (ABC) nên SASA vuông góc với mọi đường thẳng nằm trong mặt đáy. Tam giác ABCABC đều cạnh aa nên đường cao của nó bằng a32\dfrac{a\sqrt3}{2}.

a) Khoảng cách từ BB đến (SAC)(SAC).

Gọi MM là trung điểm ACAC. Vì tam giác ABCABC đều nên BM⊥ACBM \perp AC và BM=a32BM = \dfrac{a\sqrt3}{2}.

Mặt khác SA⊥(ABC)⇒SA⊥BMSA \perp (ABC) \Rightarrow SA \perp BM.

Ta có BM⊥ACBM \perp AC và BM⊥SABM \perp SA, mà AC,SAAC, SA là hai đường cắt nhau trong (SAC)(SAC), suy ra BM⊥(SAC)BM \perp (SAC).

Vậy d(B,(SAC))=BM=a32d\big(B,(SAC)\big) = BM = \dfrac{a\sqrt3}{2}.

b) Khoảng cách từ AA đến (SBC)(SBC).

Gọi NN là trung điểm BCBC, khi đó AN⊥BCAN \perp BC và AN=a32AN = \dfrac{a\sqrt3}{2}.

Vì SA⊥(ABC)⇒SA⊥BCSA \perp (ABC) \Rightarrow SA \perp BC. Kết hợp AN⊥BCAN \perp BC ta được BC⊥(SAN)BC \perp (SAN).

Trong mặt phẳng (SAN)(SAN), kẻ AH⊥SNAH \perp SN tại HH. Do BC⊥(SAN)⇒BC⊥AHBC \perp (SAN) \Rightarrow BC \perp AH. Vậy AH⊥SNAH \perp SN và AH⊥BCAH \perp BC, suy ra AH⊥(SBC)AH \perp (SBC), tức d(A,(SBC))=AHd\big(A,(SBC)\big) = AH.

Tam giác SANSAN vuông tại AA (vì SA⊥ANSA \perp AN), nên:
1AH2=1SA2+1AN2=1(2a)2+1(a32)2=14a2+43a2=1912a2.\frac{1}{AH^2} = \frac{1}{SA^2} + \frac{1}{AN^2} = \frac{1}{(2a)^2} + \frac{1}{\left(\tfrac{a\sqrt3}{2}\right)^2} = \frac{1}{4a^2} + \frac{4}{3a^2} = \frac{19}{12a^2}.
AH2=12a219⇒AH=2a319=2a5719.AH^2 = \frac{12a^2}{19} \Rightarrow AH = \frac{2a\sqrt3}{\sqrt{19}} = \frac{2a\sqrt{57}}{19}.

Vậy d(A,(SBC))=2a5719d\big(A,(SBC)\big) = \dfrac{2a\sqrt{57}}{19}.

c) Khoảng cách giữa hai đường thẳng ABAB và SCSC.

Dựng điểm MM sao cho ABMCABMC là hình bình hành (M=B+C−AM = B + C - A). Khi đó CM∥ABCM \parallel AB và CM=AB=aCM = AB = a.

Vì CM∥ABCM \parallel AB và CM⊂(SCM)CM \subset (SCM) nên AB∥(SCM)AB \parallel (SCM). Do đó:
d(AB,SC)=d(AB,(SCM))=d(A,(SCM)).d(AB, SC) = d\big(AB,(SCM)\big) = d\big(A,(SCM)\big).

Trong mặt đáy, kẻ AK⊥CMAK \perp CM tại KK. Vì CM∥ABCM \parallel AB nên khoảng cách từ AA tới đường thẳng CMCM bằng khoảng cách giữa hai đường song song ABAB và CMCM. Do ABMCABMC là hình bình hành, khoảng cách đó chính bằng đường cao hạ từ AA của tam giác đều, tức AK=a32AK = \dfrac{a\sqrt3}{2}.

Vì SA⊥(ABC)⇒SA⊥CMSA \perp (ABC) \Rightarrow SA \perp CM; kết hợp AK⊥CMAK \perp CM ta được CM⊥(SAK)CM \perp (SAK).

Trong (SAK)(SAK) kẻ AH′⊥SKAH' \perp SK tại H′H'. Khi đó CM⊥AH′CM \perp AH' nên AH′⊥(SCM)AH' \perp (SCM), tức d(A,(SCM))=AH′d\big(A,(SCM)\big) = AH'.

Tam giác SAKSAK vuông tại AA với SA=2aSA = 2a, AK=a32AK = \dfrac{a\sqrt3}{2}:
1AH′2=1SA2+1AK2=14a2+43a2=1912a2⇒AH′=2a5719.\frac{1}{AH'^2} = \frac{1}{SA^2} + \frac{1}{AK^2} = \frac{1}{4a^2} + \frac{4}{3a^2} = \frac{19}{12a^2} \Rightarrow AH' = \frac{2a\sqrt{57}}{19}.

Vậy d(AB,SC)=2a5719d(AB, SC) = \dfrac{2a\sqrt{57}}{19}.

Kiểm tra: a32≈0,866a\dfrac{a\sqrt3}{2} \approx 0{,}866a; 2a5719≈0,795a\dfrac{2a\sqrt{57}}{19} \approx 0{,}795a. Các giá trị đều dương và nhỏ hơn các cạnh tương ứng, hợp lí.

Đáp số

a32\dfrac{a\sqrt3}{2}2a5719\dfrac{2a\sqrt{57}}{19}2a5719\dfrac{2a\sqrt{57}}{19}

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.