Sách bài tập Toán 10 Tập hai

Giải Bài 4 trang 71 SBT Toán 10

Bài tập ôn tập cuối năm   Đã kiểm

Đề bài

Một quả bóng chày được đánh đi với vận tốc 35 m/s hợp với phương ngang một góc bằng 45° ở độ cao 1 m so với mặt sân phẳng ở chỗ vụt bóng. Bỏ qua sức cản của không khí và lấy g=9,8g = 9{,}8 m/s2^2.

a) Biết rằng quỹ đạo chuyển động của quả bóng chày được cho bởi phương trình:
y=−g2vo2cos⁡2αx2+xtan⁡α+h,y = \dfrac{-g}{2v_o^2\cos^2\alpha}x^2 + x\tan\alpha + h,
trong đó xx là quãng đường (tính bằng mét) quả bóng bay được theo phương ngang, hh là độ cao của quả bóng lúc được đánh đi so với mặt đất, vận tốc ban đầu vov_o hợp với phương ngang một góc α\alpha.
Viết phương trình chuyển động của quả bóng chày.

b) Tính độ cao lớn nhất của quả bóng chày.

c) Tính tầm xa của quả bóng chày, tức là khoảng cách từ mặt đất ở chỗ đánh bóng và nơi quả bóng chạm đất (kết quả làm tròn đến hàng đơn vị).

d) Có một hàng rào cao 4 m cách chỗ đánh bóng 125 m theo hướng đánh bóng. Hỏi quả bóng chày được đánh đi như trên có bị bay qua hàng rào đó hay không?

Lời giải

## a) Phương trình chuyển động

Thay g=9,8g = 9{,}8 m/s2^2, vo=35v_o = 35 m/s, α=45∘\alpha = 45^\circ, h=1h = 1 m vào phương trình quỹ đạo đã cho.

Vì tan⁡45∘=1\tan 45^\circ = 1 và cos⁡245∘=(22)2=12\cos^2 45^\circ = \left(\dfrac{\sqrt{2}}{2}\right)^2 = \dfrac{1}{2} nên hệ số của x2x^2 là:
−g2vo2cos⁡2α=−9,82⋅352⋅12=−9,81225=−1125.\dfrac{-g}{2v_o^2\cos^2\alpha} = \dfrac{-9{,}8}{2\cdot 35^2\cdot \dfrac{1}{2}} = \dfrac{-9{,}8}{1225} = -\dfrac{1}{125}.

Vậy phương trình chuyển động (quỹ đạo) của quả bóng chày là:
y=−1125x2+x+1.y = -\dfrac{1}{125}x^2 + x + 1.

##

b) Độ cao lớn nhất

Quỹ đạo là một parabol y=ax2+bx+cy = ax^2 + bx + c với a=−1125<0a = -\dfrac{1}{125} < 0, b=1b = 1, c=1c = 1 nên bề lõm quay xuống, đạt giá trị lớn nhất tại đỉnh.

Hoành độ đỉnh:
x=−b2a=−12⋅(−1125)=1252=62,5 (m).x = -\dfrac{b}{2a} = \dfrac{-1}{2\cdot\left(-\dfrac{1}{125}\right)} = \dfrac{125}{2} = 62{,}5 \ (\text{m}).

Độ cao lớn nhất:
ymax⁡=−1125⋅62,52+62,5+1=−31,25+63,5=32,25 (m).y_{\max} = -\dfrac{1}{125}\cdot 62{,}5^2 + 62{,}5 + 1 = -31{,}25 + 63{,}5 = 32{,}25 \ (\text{m}).

Vậy độ cao lớn nhất của quả bóng chày là 32,2532{,}25 m.

##

c) Tầm xa

Quả bóng chạm đất khi y=0y = 0:
−1125x2+x+1=0.-\dfrac{1}{125}x^2 + x + 1 = 0.

Nhân hai vế với −125-125:
x2−125x−125=0.x^2 - 125x - 125 = 0.

Biệt thức:
Δ=1252+4⋅125=15625+500=16125,Δ≈126,99.\Delta = 125^2 + 4\cdot 125 = 15625 + 500 = 16125, \quad \sqrt{\Delta} \approx 126{,}99.

Vì x>0x > 0 nên lấy nghiệm dương:
x=125+161252≈125+126,992≈125,99≈126 (m).x = \dfrac{125 + \sqrt{16125}}{2} \approx \dfrac{125 + 126{,}99}{2} \approx 125{,}99 \approx 126 \ (\text{m}).

Vậy tầm xa của quả bóng chày khoảng 126126 m.

##

d) Quả bóng có bay qua hàng rào không?

Tính độ cao của quả bóng tại vị trí hàng rào, tức là khi x=125x = 125 m:
y(125)=−1125⋅1252+125+1=−125+126=1 (m).y(125) = -\dfrac{1}{125}\cdot 125^2 + 125 + 1 = -125 + 126 = 1 \ (\text{m}).

Vì độ cao của quả bóng tại đó là 11 m, nhỏ hơn chiều cao hàng rào là 44 m, nên quả bóng không bay qua được hàng rào.

Đáp số

y = -\dfrac{1}{125}x^2 + x + 1Độ cao lớn nhất: 32,25 mTầm xa: 126 mKhông bay qua hàng rào (độ cao tại x = 125 m là 1 m < 4 m)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.