Sách bài tập Toán 10 Tập hai

Giải Bài 5 trang 71 SBT Toán 10

Bài tập ôn tập cuối năm   Đã kiểm chéo

Đề bài

Một công ty thời trang thấy rằng khi một loại áo phông được bán ở mức giá xx (nghìn đồng) một chiếc thì số lượng áo phông bán được nn cho bởi phương trình nhu cầu
n=21 000−150x.n = 21\,000 - 150x.
a) Tìm công thức biểu diễn doanh thu RR như là hàm của giá bán xx. Tìm miền xác định của hàm số R=R(x)R = R(x).

b) Giá bán nào sẽ làm cho doanh thu đạt cực đại? Tính doanh thu cực đại đó và số áo phông bán được trong trường hợp đó.

c) Với giá bán như thế nào thì công ty sẽ đạt được ít nhất 675 triệu đồng doanh thu?

Lời giải

a) Công thức doanh thu và miền xác định

Khi bán ở giá xx (nghìn đồng) một chiếc thì số lượng áo bán được là n=21 000−150xn = 21\,000 - 150x (chiếc).

Doanh thu bằng giá bán nhân với số áo bán được:
R=x⋅n=x(21 000−150x)=−150x2+21 000x (nghìn đồng).R = x\cdot n = x(21\,000 - 150x) = -150x^2 + 21\,000x \ \text{(nghìn đồng)}.

Để bài toán có nghĩa thì giá bán không âm (x≥0x \ge 0) và số áo bán được không âm:
n=21 000−150x≥0⇔x≤140.n = 21\,000 - 150x \ge 0 \Leftrightarrow x \le 140.

Vậy miền xác định của hàm số là D=[0;140]D = [0; 140].

b) Giá bán để doanh thu cực đại

Hàm R(x)=−150x2+21 000xR(x) = -150x^2 + 21\,000x là hàm bậc hai với a=−150<0a = -150 < 0 nên đồ thị là parabol quay bề lõm xuống dưới, đạt giá trị lớn nhất tại đỉnh:
x=−b2a=−21 0002⋅(−150)=70.x = -\frac{b}{2a} = -\frac{21\,000}{2\cdot(-150)} = 70.

Giá trị x=70∈[0;140]x = 70 \in [0;140] nên nhận được. Doanh thu cực đại:
R(70)=−150⋅702+21 000⋅70=−735 000+1 470 000=735 000 (nghìn đồng).R(70) = -150\cdot 70^2 + 21\,000\cdot 70 = -735\,000 + 1\,470\,000 = 735\,000 \ \text{(nghìn đồng)}.

Tức là doanh thu cực đại bằng 735 000735\,000 nghìn đồng =735= 735 triệu đồng.

Số áo bán được khi đó:
n=21 000−150⋅70=21 000−10 500=10 500 (chiếc).n = 21\,000 - 150\cdot 70 = 21\,000 - 10\,500 = 10\,500 \ \text{(chiếc)}.

Vậy với giá bán 7070 nghìn đồng/chiếc thì doanh thu đạt cực đại 735735 triệu đồng, bán được 10 50010\,500 chiếc áo.

c) Giá bán để doanh thu đạt ít nhất 675 triệu đồng

Đổi 675675 triệu đồng =675 000= 675\,000 nghìn đồng. Ta cần:
R(x)≥675 000⇔−150x2+21 000x≥675 000.R(x) \ge 675\,000 \Leftrightarrow -150x^2 + 21\,000x \ge 675\,000.

Chia hai vế cho −150-150 (đổi chiều bất đẳng thức):
x2−140x+4 500≤0.x^2 - 140x + 4\,500 \le 0.

Xét tam thức f(x)=x2−140x+4 500f(x) = x^2 - 140x + 4\,500 có hai nghiệm:
x=140±1402−4⋅4 5002=140±1 6002=140±402,x = \frac{140 \pm \sqrt{140^2 - 4\cdot 4\,500}}{2} = \frac{140 \pm \sqrt{1\,600}}{2} = \frac{140 \pm 40}{2},
tức là x=50x = 50 hoặc x=90x = 90.

Vì hệ số của x2x^2 dương nên f(x)≤0f(x) \le 0 khi 50≤x≤9050 \le x \le 90. Các giá trị này đều thuộc miền xác định [0;140][0;140].

Vậy để doanh thu đạt ít nhất 675675 triệu đồng, công ty cần bán với giá từ 5050 đến 9090 nghìn đồng một chiếc.

Đáp số

R(x)=−150x2+21 000xR(x) = -150x^2 + 21\,000x (nghìn đồng), D=[0;140]D = [0; 140]Giá bán 7070 nghìn đồng/chiếc; doanh thu cực đại 735 000735\,000 nghìn đồng (=735=735 triệu đồng); bán được 10 50010\,500 chiếc50≤x≤9050 \le x \le 90 (nghìn đồng)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.