Sách bài tập Toán 10 Tập hai

Giải Bài 6.56 trang 26 SBT Toán 10

Bài tập cuối chương VI

Đề bài

Với mỗi hàm số dưới đây, hãy vẽ đồ thị, tìm tập xác định, tập giá trị, khoảng đồng biến và khoảng nghịch biến của chúng.

a) y=∣x−1∣+∣x+1∣y = |x-1| + |x+1|;

b) y={x+1khi x<−1x2−1khi x≥−1.y = \begin{cases} x+1 & \text{khi } x < -1 \\ x^2 - 1 & \text{khi } x \ge -1. \end{cases}

Lời giải

## a) y=∣x−1∣+∣x+1∣y = |x-1| + |x+1|

Phá dấu giá trị tuyệt đối. Hai điểm làm đổi dấu là x=1x = 1 và x=−1x = -1. Ta xét ba trường hợp:

- Khi x<−1x < -1: ∣x−1∣=1−x|x-1| = 1-x và ∣x+1∣=−x−1|x+1| = -x-1, nên y=(1−x)+(−x−1)=−2xy = (1-x) + (-x-1) = -2x.
- Khi −1≤x≤1-1 \le x \le 1: ∣x−1∣=1−x|x-1| = 1-x và ∣x+1∣=x+1|x+1| = x+1, nên y=(1−x)+(x+1)=2y = (1-x) + (x+1) = 2.
- Khi x>1x > 1: ∣x−1∣=x−1|x-1| = x-1 và ∣x+1∣=x+1|x+1| = x+1, nên y=(x−1)+(x+1)=2xy = (x-1) + (x+1) = 2x.

Do đó

y={−2xkhi x<−12khi −1≤x≤12xkhi x>1.y = \begin{cases} -2x & \text{khi } x < -1 \\ 2 & \text{khi } -1 \le x \le 1 \\ 2x & \text{khi } x > 1. \end{cases}

Vẽ đồ thị. Đồ thị gồm ba phần: nửa đường thẳng y=−2xy=-2x (bên trái x=−1x=-1) đi qua (−1;2)(-1;2) và đi lên vô cực khi x→−∞x\to-\infty; đoạn nằm ngang y=2y=2 với −1≤x≤1-1\le x\le 1 (nối hai điểm (−1;2)(-1;2) và (1;2)(1;2)); nửa đường thẳng y=2xy=2x (bên phải x=1x=1) đi qua (1;2)(1;2) và đi lên vô cực. Đồ thị có dạng hình chữ "U đáy phẳng", nhận trục OyOy làm trục đối xứng.

Tập xác định: D=RD = \mathbb{R}.

Tập giá trị. Giá trị nhỏ nhất của yy bằng 22 (đạt được khi −1≤x≤1-1 \le x \le 1), còn ở hai nhánh ngoài yy tăng không chặn. Vậy tập giá trị là T=[2;+∞)T = [2; +\infty).

Khoảng đồng biến, nghịch biến.
- Trên (−∞;−1)(-\infty; -1): y=−2xy = -2x có hệ số góc −2<0-2 < 0 nên hàm số nghịch biến.
- Trên [−1;1][-1; 1]: y=2y = 2 không đổi (hàm hằng).
- Trên (1;+∞)(1; +\infty): y=2xy = 2x có hệ số góc 2>02 > 0 nên hàm số đồng biến.

##

b) y={x+1khi x<−1x2−1khi x≥−1y = \begin{cases} x+1 & \text{khi } x < -1 \\ x^2 - 1 & \text{khi } x \ge -1 \end{cases}

Vẽ đồ thị.
- Với x<−1x < -1: đồ thị là một phần đường thẳng y=x+1y = x+1 (hệ số góc 11). Khi x→−1−x \to -1^- thì y→0y \to 0; khi x→−∞x\to-\infty thì y→−∞y\to-\infty. Điểm (−1;0)(-1;0) là điểm giới hạn (không thuộc phần này).
- Với x≥−1x \ge -1: đồ thị là một phần parabol y=x2−1y = x^2 - 1 có đỉnh I(0;−1)I(0;-1). Tại x=−1x=-1 ta có y=(−1)2−1=0y = (-1)^2 - 1 = 0, nên phần parabol bắt đầu từ điểm (−1;0)(-1;0).

Tại x=−1x=-1 hai nhánh cùng cho y=0y = 0 nên đồ thị liền nét (hàm số liên tục tại x=−1x=-1).

Tập xác định: D=RD = \mathbb{R}.

Tập giá trị.
- Phần đường thẳng (x<−1x<-1) cho y∈(−∞;0)y \in (-\infty; 0).
- Phần parabol (x≥−1x\ge-1): giá trị nhỏ nhất là −1-1 tại đỉnh x=0x=0, giá trị tăng không chặn, nên cho y∈[−1;+∞)y \in [-1; +\infty).

Hợp hai tập: (−∞;0)∪[−1;+∞)=R(-\infty;0) \cup [-1;+\infty) = \mathbb{R}. Vậy tập giá trị là T=RT = \mathbb{R}.

Khoảng đồng biến, nghịch biến.
- Trên (−∞;−1)(-\infty; -1): y=x+1y = x+1 có hệ số góc 1>01 > 0 nên hàm số đồng biến.
- Trên (−1;0)(-1; 0): parabol y=x2−1y = x^2-1 nằm bên trái đỉnh nên hàm số nghịch biến (từ y=0y=0 giảm xuống y=−1y=-1).
- Trên (0;+∞)(0; +\infty): parabol nằm bên phải đỉnh nên hàm số đồng biến.

Đáp số

D=RD = \mathbb{R}; T=[2;+∞)T = [2; +\infty); nghịch biến trên (−∞;−1)(-\infty; -1), đồng biến trên (1;+∞)(1; +\infty) (hằng số trên [−1;1][-1; 1])D=RD = \mathbb{R}; T=RT = \mathbb{R}; đồng biến trên (−∞;−1)(-\infty; -1) và (0;+∞)(0; +\infty), nghịch biến trên (−1;0)(-1; 0)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.