Sách bài tập Toán 10 Tập hai

Giải Bài 6.55 trang 26 SBT Toán 10

Bài tập cuối chương VI

Đề bài

Cho hàm số y={2x+3khi −2≤x<−112x+32khi −1≤x<1−12x+92khi 1≤x≤3.y = \begin{cases} 2x+3 & \text{khi } -2 \le x < -1 \\ \dfrac{1}{2}x + \dfrac{3}{2} & \text{khi } -1 \le x < 1 \\ -\dfrac{1}{2}x + \dfrac{9}{2} & \text{khi } 1 \le x \le 3. \end{cases}
a) Tìm tập xác định của hàm số.

b) Vẽ đồ thị hàm số.

c) Từ đồ thị vẽ ở ý

b) hãy chỉ ra các khoảng đồng biến, khoảng nghịch biến của hàm số.

d) Tìm tập giá trị của hàm số.

Lời giải

a) Tập xác định

Hàm số được xác định trên ba nửa khoảng (đoạn) ghép lại:

[−2;−1)∪[−1;1)∪[1;3]=[−2;3].[-2;-1)\cup[-1;1)\cup[1;3]=[-2;3].

Vậy tập xác định của hàm số là D=[−2;3]D=[-2;3].

b) Vẽ đồ thị

Đồ thị gồm ba đoạn thẳng (mỗi công thức là một đoạn):

*Đoạn 1:* y=2x+3y=2x+3 với −2≤x<−1-2\le x<-1.
- Với x=−2x=-2: y=2⋅(−2)+3=−1y=2\cdot(-2)+3=-1, được điểm A(−2;−1)A(-2;-1) (lấy, chấm đặc).
- Với x=−1x=-1: y=2⋅(−1)+3=1y=2\cdot(-1)+3=1, được điểm B(−1;1)B(-1;1) (không lấy, chấm rỗng).

*Đoạn 2:* y=12x+32y=\dfrac{1}{2}x+\dfrac{3}{2} với −1≤x<1-1\le x<1.
- Với x=−1x=-1: y=−12+32=1y=-\dfrac{1}{2}+\dfrac{3}{2}=1, được điểm B′(−1;1)B'(-1;1) (lấy).
- Với x=1x=1: y=12+32=2y=\dfrac{1}{2}+\dfrac{3}{2}=2, được điểm C(1;2)C(1;2) (không lấy, chấm rỗng).

Nhận xét: tại x=−1x=-1 hai đoạn cùng cho giá trị y=1y=1 nên đồ thị nối liền tại B(−1;1)B(-1;1).

*Đoạn 3:* y=−12x+92y=-\dfrac{1}{2}x+\dfrac{9}{2} với 1≤x≤31\le x\le 3.
- Với x=1x=1: y=−12+92=4y=-\dfrac{1}{2}+\dfrac{9}{2}=4, được điểm D(1;4)D(1;4) (lấy, chấm đặc).
- Với x=3x=3: y=−32+92=3y=-\dfrac{3}{2}+\dfrac{9}{2}=3, được điểm E(3;3)E(3;3) (lấy).

Nhận xét: tại x=1x=1 đoạn 2 tiến tới y=2y=2 (không lấy) còn đoạn 3 cho y=4y=4 nên đồ thị bị "nhảy" (gián đoạn) tại x=1x=1.

Nối AA với BB, BB với CC, DD với EE ta được đồ thị gồm ba đoạn thẳng như mô tả.

c) Khoảng đồng biến, nghịch biến

Từ đồ thị:
- Trên [−2;−1)[-2;-1) đồ thị đi lên (hệ số góc 2>02>0) và trên [−1;1)[-1;1) đồ thị tiếp tục đi lên (hệ số góc 12>0\dfrac{1}{2}>0), hai phần nối liền tại x=−1x=-1, nên hàm số đồng biến trên khoảng (−2;1)(-2;1).
- Trên [1;3][1;3] đồ thị đi xuống (hệ số góc −12<0-\dfrac{1}{2}<0), nên hàm số nghịch biến trên khoảng (1;3)(1;3).

d) Tập giá trị

Xét giá trị yy trên từng phần:
- Trên [−2;1)[-2;1) (hai đoạn đầu), yy tăng từ −1-1 (tại x=−2x=-2, lấy) đến 22 (tại x=1x=1, không lấy), nên y∈[−1;2)y\in[-1;2).
- Trên [1;3][1;3], yy giảm từ 44 (tại x=1x=1) xuống 33 (tại x=3x=3), nên y∈[3;4]y\in[3;4].

Hợp lại, tập giá trị của hàm số là

T=[−1;2)∪[3;4].T=[-1;2)\cup[3;4].

Đáp số

D=[−2;3]D=[-2;3]Đồ thị gồm ba đoạn thẳng nối các điểm A(−2;−1)A(-2;-1), B(−1;1)B(-1;1), C(1;2)C(1;2) (hở) và D(1;4)D(1;4), E(3;3)E(3;3)Đồng biến trên (−2;1)(-2;1); nghịch biến trên (1;3)(1;3)T=[−1;2)∪[3;4]T=[-1;2)\cup[3;4]

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.