Sách bài tập Toán 10 Tập một

Giải Bài 4.33 trang 65 SBT Toán 10

Bài 9. Tích của một vectơ với một số

Đề bài

Cho tam giác ABCABC không cân. Gọi DD, EE, FF theo thứ tự là chân các đường cao kẻ từ AA, BB, CC; gọi MM, NN, PP tương ứng là trung điểm các cạnh BCBC, CACA, ABAB. Chứng minh rằng
MD→⋅BC→+NE→⋅CA→+PF→⋅AB→=0.\overrightarrow{MD}\cdot\overrightarrow{BC}+\overrightarrow{NE}\cdot\overrightarrow{CA}+\overrightarrow{PF}\cdot\overrightarrow{AB}=0.

Lời giải

Phân tích chung. Với mỗi số hạng, điểm đầu là trung điểm một cạnh, điểm cuối là chân đường cao hạ xuống chính cạnh đó, nên cả hai điểm cùng nằm trên đường thẳng chứa cạnh. Ta tách vectơ nối trung điểm với chân đường cao qua đỉnh, rồi dùng tính chất đường cao vuông góc với cạnh. Đặt AB=cAB=c, BC=aBC=a, CA=bCA=b.

a) Tính MD→⋅BC→\overrightarrow{MD}\cdot\overrightarrow{BC}.

Vì MM là trung điểm BCBC nên AM→=12(AB→+AC→)\overrightarrow{AM}=\dfrac12\left(\overrightarrow{AB}+\overrightarrow{AC}\right). Ta viết
MD→=AD→−AM→.\overrightarrow{MD}=\overrightarrow{AD}-\overrightarrow{AM}.
Vì ADAD là đường cao nên AD⊥BCAD\perp BC, suy ra AD→⋅BC→=0\overrightarrow{AD}\cdot\overrightarrow{BC}=0. Do đó
MD→⋅BC→=− AM→⋅BC→=−12(AB→+AC→)⋅(AC→−AB→).\overrightarrow{MD}\cdot\overrightarrow{BC}=-\,\overrightarrow{AM}\cdot\overrightarrow{BC}=-\tfrac12\left(\overrightarrow{AB}+\overrightarrow{AC}\right)\cdot\left(\overrightarrow{AC}-\overrightarrow{AB}\right).
Mà (AB→+AC→)⋅(AC→−AB→)=AC→ 2−AB→ 2=b2−c2\left(\overrightarrow{AB}+\overrightarrow{AC}\right)\cdot\left(\overrightarrow{AC}-\overrightarrow{AB}\right)=\overrightarrow{AC}^{\,2}-\overrightarrow{AB}^{\,2}=b^2-c^2, nên
MD→⋅BC→=12(c2−b2).\overrightarrow{MD}\cdot\overrightarrow{BC}=\tfrac12\left(c^2-b^2\right).

b) Tính NE→⋅CA→\overrightarrow{NE}\cdot\overrightarrow{CA}.

Tương tự, NN là trung điểm CACA nên BN→=12(BC→+BA→)\overrightarrow{BN}=\dfrac12\left(\overrightarrow{BC}+\overrightarrow{BA}\right), và NE→=BE→−BN→\overrightarrow{NE}=\overrightarrow{BE}-\overrightarrow{BN} với BE⊥CABE\perp CA nên BE→⋅CA→=0\overrightarrow{BE}\cdot\overrightarrow{CA}=0. Suy ra
NE→⋅CA→=− BN→⋅CA→=−12(BC→+BA→)⋅(BA→−BC→)=−12(BA→ 2−BC→ 2)=12(a2−c2).\overrightarrow{NE}\cdot\overrightarrow{CA}=-\,\overrightarrow{BN}\cdot\overrightarrow{CA}=-\tfrac12\left(\overrightarrow{BC}+\overrightarrow{BA}\right)\cdot\left(\overrightarrow{BA}-\overrightarrow{BC}\right)=-\tfrac12\left(\overrightarrow{BA}^{\,2}-\overrightarrow{BC}^{\,2}\right)=\tfrac12\left(a^2-c^2\right).

c) Tính PF→⋅AB→\overrightarrow{PF}\cdot\overrightarrow{AB}.

PP là trung điểm ABAB nên CP→=12(CA→+CB→)\overrightarrow{CP}=\dfrac12\left(\overrightarrow{CA}+\overrightarrow{CB}\right), và PF→=CF→−CP→\overrightarrow{PF}=\overrightarrow{CF}-\overrightarrow{CP} với CF⊥ABCF\perp AB nên CF→⋅AB→=0\overrightarrow{CF}\cdot\overrightarrow{AB}=0. Suy ra
PF→⋅AB→=− CP→⋅AB→=−12(CA→+CB→)⋅(CB→−CA→)=−12(CB→ 2−CA→ 2)=12(b2−a2).\overrightarrow{PF}\cdot\overrightarrow{AB}=-\,\overrightarrow{CP}\cdot\overrightarrow{AB}=-\tfrac12\left(\overrightarrow{CA}+\overrightarrow{CB}\right)\cdot\left(\overrightarrow{CB}-\overrightarrow{CA}\right)=-\tfrac12\left(\overrightarrow{CB}^{\,2}-\overrightarrow{CA}^{\,2}\right)=\tfrac12\left(b^2-a^2\right).

d) Cộng ba kết quả.
MD→⋅BC→+NE→⋅CA→+PF→⋅AB→=12(c2−b2)+12(a2−c2)+12(b2−a2)=12(c2−b2+a2−c2+b2−a2)=0.\overrightarrow{MD}\cdot\overrightarrow{BC}+\overrightarrow{NE}\cdot\overrightarrow{CA}+\overrightarrow{PF}\cdot\overrightarrow{AB}=\tfrac12\left(c^2-b^2\right)+\tfrac12\left(a^2-c^2\right)+\tfrac12\left(b^2-a^2\right)=\tfrac12\big(c^2-b^2+a^2-c^2+b^2-a^2\big)=0.
Vậy MD→⋅BC→+NE→⋅CA→+PF→⋅AB→=0\overrightarrow{MD}\cdot\overrightarrow{BC}+\overrightarrow{NE}\cdot\overrightarrow{CA}+\overrightarrow{PF}\cdot\overrightarrow{AB}=0 (đpcm).

Đáp số

đpcm

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.