Giải Câu 4 trang 31 SBT Ngữ văn 8
Đề bài
Nêu những câu hỏi khác của bản thân em về hiện tượng chim di cư và tìm lời giải đáp trong các tài liệu khoa học đáng tin cậy.
(văn bản: Chim di cư xác định phương hướng như thế nào? (Nhi Nguyễn, báo điện tử Dân trí, ngày 13/11/2020))
Gợi ý trả lời
Đây là câu hỏi mở thuộc kiểu bài vận dụng, mở rộng sau khi đọc văn bản thông tin *Chim di cư xác định phương hướng như thế nào?*. Mục đích là rèn kĩ năng tự đặt câu hỏi về vấn đề mình quan tâm và tra cứu, đối chiếu thông tin trong các tài liệu khoa học đáng tin cậy (sách, tạp chí khoa học, trang web chính thống của các viện nghiên cứu, bảo tàng, báo khoa học uy tín…). Dưới đây là gợi ý một số câu hỏi và lời giải đáp tìm được.
a) Câu hỏi 1: Vì sao chim di cư thường bay thành đàn theo hình chữ V?
- *Lời giải đáp (tra cứu từ tài liệu khoa học):* Chim bay theo đội hình chữ V để tiết kiệm sức lực. Khi một con chim vỗ cánh, đầu cánh tạo ra luồng không khí xoáy đi lên; con bay phía sau, chếch bên cạnh, tận dụng luồng khí nâng này nên đỡ tốn sức hơn. Nhờ vậy cả đàn bay được quãng đường rất dài mà ít mệt. Ngoài ra, đội hình chữ V còn giúp các con quan sát, giữ liên lạc và không bị lạc đàn. Con đầu đàn tốn sức nhất nên chúng thường thay phiên nhau dẫn đầu.
b) Câu hỏi 2: Chim di cư có bay liên tục suốt chặng đường dài không, hay dừng nghỉ dọc đường?
- *Lời giải đáp:* Phần lớn các loài chim dừng nghỉ và kiếm ăn ở những "trạm dừng chân" (các vùng đất ngập nước, đầm lầy, bãi bồi…) để nạp lại năng lượng rồi mới đi tiếp. Trước khi di cư, chúng ăn rất nhiều để tích trữ mỡ làm "nhiên liệu". Tuy nhiên, cũng có loài bay liền một mạch rất xa; ví dụ loài nhạn biển đuôi đen (godwit) được ghi nhận có thể bay vượt đại dương liên tục nhiều ngày không nghỉ.
c) Câu hỏi 3: Chim non lần đầu di cư, chưa từng bay đường ấy, làm sao biết đường để đi đúng?
- *Lời giải đáp:* Theo các nghiên cứu, khả năng định hướng của chim một phần là bẩm sinh (bản năng di truyền): chim non "mang sẵn" hướng bay và khoảng cách cần đi. Bên cạnh đó, ở nhiều loài, chim non còn bay cùng và học theo chim trưởng thành có kinh nghiệm để ghi nhớ đường bay cùng các mốc địa hình. Như vậy, việc định hướng là sự kết hợp giữa bản năng và học hỏi kinh nghiệm.
*(Lưu ý cách làm: khi tra cứu, em nên ghi rõ nguồn tài liệu đã dùng — tên sách/bài báo, tác giả, trang web — và chỉ chọn những nguồn đáng tin cậy, có kiểm chứng; nếu các nguồn nói khác nhau thì cần đối chiếu để chọn thông tin chính xác. Em hoàn toàn có thể đặt những câu hỏi khác theo điều mình tò mò.)*
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.