Sách bài tập Ngữ văn 8 Tập một

Giải Bài tập 1 trang 31 SBT Ngữ văn 8

Bài 4. Tiếng cười trào phúng trong thơ   Gợi ý trả lời

Đề bài

Viết đoạn văn (khoảng 7 – 9 câu) phân tích một nét đặc sắc trong một bài thơ trào phúng mà em biết.

Gợi ý trả lời

Một trong những nét đặc sắc nhất của bài thơ "Lễ xướng danh khoa Đinh Dậu" (Trần Tế Xương) là nghệ thuật trào phúng được tạo nên từ thủ pháp đối lập và giọng điệu mỉa mai sâu cay. Mở đầu, nhà thơ đã hạ một chữ "lẫn" đầy dụng ý: "Nhà nước ba năm mở một khoa / Trường Nam thi lẫn với trường Hà", chỉ một chữ ấy thôi đã gợi ra cảnh thi cử hỗn độn, nhốn nháo, mất hết vẻ tôn nghiêm vốn có của chốn trường ốc. Tiếng cười bật lên rõ nhất ở hai câu thực với phép đảo ngữ và hình ảnh tương phản: "Lôi thôi sĩ tử vai đeo lọ / Ậm oẹ quan trường miệng thét loa". Từ láy "lôi thôi" đặt lên đầu câu khắc họa dáng vẻ luộm thuộm, tội nghiệp của những sĩ tử — rường cột tương lai của đất nước, còn "ậm oẹ" lại phơi bày sự ra oai lố bịch, trống rỗng của bọn quan trường. Đặc biệt, sự xuất hiện của "quan sứ" và "mụ đầm" nơi vốn là chốn linh thiêng của Nho học đã tô đậm thêm nỗi nhục mất nước: "Cờ kéo rợp trời quan sứ đến / Váy lê quét đất mụ đầm ra". Phép đối chan chát giữa "cờ" với "váy", "quan sứ" với "mụ đầm" khiến tiếng cười trở nên chua chát, ê chề. Qua đó, tiếng cười trào phúng của Tú Xương không chỉ để châm biếm mà còn ẩn chứa nỗi đau, nỗi xót xa trước cảnh nước mất nhà tan, nền học vấn dân tộc bị rẻ rúng. Có thể nói, chính sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa tiếng cười và nước mắt đã làm nên sức sống lâu bền cho bài thơ.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.