Giải Bài tập 2 trang 31 SBT Ngữ văn 8
Đề bài
Lập dàn ý cho đề văn: Phân tích bài thơ Giễu người thi đỗ (Trần Tế Xương).
(văn bản: Giễu người thi đỗ (Trần Tế Xương))
Gợi ý trả lời
## Lập dàn ý: Phân tích bài thơ *Giễu người thi đỗ* (Trần Tế Xương)
Nhắc lại văn bản:
> *Một đàn thằng hỏng đứng mà trông,*
> *Nó đỗ khoa này có sướng không!*
> *Trên ghế bà đầm ngoi đít vịt,*
> *Dưới sân ông cử ngỏng đầu rồng.*
---
### a) Mở bài
- Giới thiệu tác giả: Trần Tế Xương (Tú Xương) — nhà thơ trào phúng xuất sắc đầu thế kỉ XX, sống trong buổi giao thời Hán học suy tàn, thực dân Pháp đặt ách đô hộ; thơ ông thường mang tiếng cười châm biếm chua cay.
- Giới thiệu bài thơ: *Giễu người thi đỗ* là một bài thơ trào phúng ngắn, mượn chuyện khoa cử để chế giễu cái lố lăng, nhố nhăng của xã hội thực dân nửa phong kiến.
- Nêu khái quát ấn tượng chung: bài thơ thể hiện tiếng cười mỉa mai và nỗi xót xa trước sự suy đồi của nền khoa cử, của đạo học.
###
b) Thân bài
b1) Giới thiệu chung về đối tượng và tình huống trào phúng
- Hoàn cảnh: cảnh một kì thi Hương dưới thời Pháp thuộc, nơi có cả quan Pháp và các bà đầm (vợ quan Pháp) đến dự lễ xướng danh, trao bằng.
- Đối tượng bị giễu: người thi đỗ (ông cử) và cả quang cảnh trường thi đã mất đi sự tôn nghiêm vốn có.
b2) Phân tích tiếng cười trào phúng qua từng cặp câu
- Hai câu đầu — cái nhìn và giọng điệu mỉa mai:
- *"Một đàn thằng hỏng đứng mà trông"*: hình ảnh những người thi trượt đứng nhìn; cách gọi "đàn", "thằng hỏng" vừa suồng sã vừa gợi sự đông đảo, nhốn nháo.
- *"Nó đỗ khoa này có sướng không!"*: câu hỏi tu từ, giọng điệu như reo mừng nhưng thực chất là mỉa mai, hoài nghi — đỗ đạt trong một kì thi như thế thì có gì đáng tự hào?
- Hai câu sau — nghệ thuật đối và hình ảnh biếm hoạ sắc nhọn:
- Phép đối chỉnh: *Trên ghế* ↔ *Dưới sân*; *bà đầm* ↔ *ông cử*; *ngoi đít vịt* ↔ *ngỏng đầu rồng*.
- *"Trên ghế bà đầm ngoi đít vịt"*: bà đầm (người Pháp) ngồi chỗ cao, dáng "ngoi đít vịt" bị vẽ thành hình ảnh thô kệch, kệch cỡm, hạ bệ sự sang trọng giả tạo.
- *"Dưới sân ông cử ngỏng đầu rồng"*: ông cử — người đỗ đạt, lẽ ra được trọng vọng — lại ở "dưới sân", "ngỏng" cổ nhìn lên; "đầu rồng" (biểu tượng cao quý) đặt cạnh "đít vịt" tạo sự tương phản trào lộng, lố bịch.
b3) Khái quát đặc sắc nghệ thuật trào phúng
- Thủ pháp: biếm hoạ (vẽ hình phóng đại, bắt dáng xấu), phép đối tương phản, từ ngữ dân dã, suồng sã ("thằng hỏng", "ngoi", "ngỏng").
- Giọng điệu: châm biếm, mỉa mai; tiếng cười bật ra từ sự đảo lộn tôn ti trật tự (kẻ ngoại bang ở trên, người đỗ đạt ở dưới).
b4) Ý nghĩa, thái độ của tác giả
- Tiếng cười không chỉ để mua vui mà để lên án: phê phán cảnh "ông" phải lép vế trước "đầm", chế giễu nền khoa cử đã mất hết ý nghĩa tôn nghiêm.
- Ẩn sau tiếng cười là nỗi đau, nỗi xót xa của một nhà nho yêu nước trước cảnh nước mất, đạo học suy tàn, nhân phẩm bị rẻ rúng.
###
c) Kết bài
- Khẳng định lại giá trị: bằng ngòi bút trào phúng sắc sảo, hình ảnh biếm hoạ và phép đối tài tình, bài thơ cười cợt mà thấm thía.
- Nêu cảm nghĩ: thấy được tài năng châm biếm và tấm lòng của Tú Xương đối với thời cuộc, với dân tộc.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.