Giải Bài tập 1, câu 2 trang 20 SBT Ngữ văn 8
Đề bài
Đọc lại văn bản Nhà thơ của quê hương làng cảnh Việt Nam (từ Không còn những ước lệ văn hoa sang trọng đến một câu thơ hiếm có) trong SGK (tr. 62 – 63) và trả lời các câu hỏi:
Tác giả cho rằng bài thơ Thu ẩm là "tổng hợp của nhiều thời điểm, khái niệm, khái quát về cảnh thu". Em hãy dẫn ra một vài lí lẽ, bằng chứng mà tác giả sử dụng để làm sáng tỏ điều đó.
(văn bản: Nhà thơ của quê hương làng cảnh Việt Nam (Xuân Diệu))
Gợi ý trả lời
Yêu cầu: Dẫn ra một vài lí lẽ, bằng chứng mà Xuân Diệu dùng để làm sáng tỏ nhận định: bài *Thu ẩm* của Nguyễn Khuyến là "tổng hợp của nhiều thời điểm, khái niệm, khái quát về cảnh thu" (chứ không phải tả cảnh thu ở một thời điểm, một buổi nhất định).
a) Lí lẽ chung của tác giả
Xuân Diệu cho rằng *Thu ẩm* không miêu tả cảnh thu trong một khoảnh khắc cụ thể (một buổi sáng, một buổi chiều hay một đêm). Cái hay của bài là ở chỗ nhà thơ gom góp, tổng hợp những nét tiêu biểu của mùa thu ở nhiều thời điểm khác nhau lại thành một bức tranh thu khái quát của làng quê Việt Nam.
b) Những bằng chứng (hình ảnh trong bài thơ) mà tác giả dẫn ra
Để chứng minh, Xuân Diệu chỉ ra rằng trong bài có những hình ảnh thuộc các thời điểm khác nhau, không thể cùng diễn ra trong một lúc:
- Hình ảnh của ban đêm: *"Ngõ tối đêm sâu đóm lập loè"* (đêm tối mới nhìn thấy đom đóm) và *"Làn ao lóng lánh bóng trăng loe"* (phải là đêm có trăng).
- Hình ảnh của ban ngày: *"Da trời ai nhuộm mà xanh ngắt"* (màu trời xanh ngắt chỉ thấy được giữa ban ngày).
- Hình ảnh của một buổi khác (lúc chiều, lúc có sương khói): *"Lưng giậu phất phơ màu khói nhạt"*.
c) Kết luận mà tác giả rút ra
Từ chỗ trong cùng một bài vừa có trăng, đom đóm của ban đêm, vừa có da trời xanh ngắt của ban ngày, lại có màu khói nhạt của một buổi khác, Xuân Diệu khẳng định: các hình ảnh ấy không thuộc về một thời điểm duy nhất. Vì vậy *Thu ẩm* là sự *tổng hợp của nhiều thời điểm*, là cái nhìn *khái quát về cảnh thu* của đồng bằng Bắc Bộ, chứ không phải bức tranh thu của riêng một buổi, một lúc nào.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.