Giải Bài tập 1, câu 3 trang 20 SBT Ngữ văn 8
Đề bài
Đọc lại văn bản Nhà thơ của quê hương làng cảnh Việt Nam (từ Không còn những ước lệ văn hoa sang trọng đến một câu thơ hiếm có) trong SGK (tr. 62 – 63) và trả lời các câu hỏi:
Xuân Diệu cảm nhận như thế nào về câu thơ Làn ao lóng lánh bóng trăng loe? Em có nhận xét gì về cách cảm nhận của Xuân Diệu?
(văn bản: Nhà thơ của quê hương làng cảnh Việt Nam (Xuân Diệu))
Gợi ý trả lời
a) Xuân Diệu cảm nhận như thế nào về câu thơ *Làn ao lóng lánh bóng trăng loe*?
- Xuân Diệu đặc biệt chú ý và dừng lại rất lâu ở chữ "loe" — một chữ dùng lạ, độc đáo, tưởng như vô lí mà lại vô cùng chính xác.
- Ông hình dung và lí giải cảnh thực: *bóng trăng* in xuống mặt ao; khi có một làn gió nhẹ làm mặt nước gợn lăn tăn thì cái bóng trăng ấy không còn tròn vành vạnh nữa mà như loè ra, lan toả, tán rộng, lóng lánh trên làn nước. Chữ "loe" diễn tả thật đúng cái khoảnh khắc ánh trăng rung rinh, xoè ra rồi lại thu lại trên mặt ao thu.
- Từ đó, Xuân Diệu khẳng định đây là "một câu thơ hiếm có": Nguyễn Khuyến đã quan sát hết sức tinh tế, tỉ mỉ một hiện tượng thiên nhiên rất khó nắm bắt, rồi chọn được đúng một chữ "thần" để ghi lại nó — điều mà người làm thơ bình thường khó lòng làm được.
b) Nhận xét về cách cảm nhận của Xuân Diệu:
- Đó là cách cảm nhận tinh tế, sâu sắc và đầy trân trọng, của một nhà thơ lớn đồng điệu với một nhà thơ lớn. Xuân Diệu không dừng ở việc hiểu nghĩa câu thơ mà đi sâu phát hiện cái hay, cái tài hoa trong nghệ thuật dùng chữ và trong con mắt quan sát của Nguyễn Khuyến.
- Ông đặt câu thơ trở lại với cảnh thực của làng quê, ao thu Việt Nam, nên lời bình vừa chính xác về khoa học quan sát, vừa giàu cảm xúc, giúp người đọc "nhìn thấy" được cái đẹp mà trước đó có thể lướt qua.
- Cách cảm nhận ấy thể hiện tình yêu tha thiết với thơ Nguyễn Khuyến và với vẻ đẹp bình dị của quê hương, làng cảnh Việt Nam; đồng thời cho thấy sự am hiểu, nhạy bén và tài phê bình thơ bậc thầy của chính Xuân Diệu.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.