Giải Bài tập 1 trang 82 SBT Ngữ văn 8
Đề bài
Đọc lại hướng dẫn các bước trình bày ý kiến về ý nghĩa của tiếng cười trào phúng trong đời sống (SGK, tr. 96 – 97). Chú ý dựa vào các câu hỏi gợi ý ở bước chuẩn bị Trước khi nói để tìm những ý chính dự định sẽ trình bày trong bài nói và sắp xếp các ý đó theo một trật tự thích hợp.
Dựa vào nội dung chuẩn bị, tập luyện một mình hoặc theo nhóm để trình bày cho thuần thục.
Gợi ý trả lời
Bài tập 1 (trang 83) – SBT Ngữ văn 8, Kết nối tri thức
Đây là bài tập yêu cầu chuẩn bị cho bài nói trình bày ý kiến về ý nghĩa của tiếng cười trào phúng trong đời sống. Dưới đây là phần tìm ý, sắp xếp ý và hướng dẫn luyện tập theo đúng các bước ở SGK (tr. 96 – 97).
a) Trả lời các câu hỏi gợi ý ở bước "Trước khi nói" để tìm ý chính
- *Tiếng cười trào phúng là gì?* → Là tiếng cười mang tính phê phán, châm biếm, chế giễu những thói hư tật xấu, những điều lố bịch, giả dối, lỗi thời trong con người và xã hội (khác với tiếng cười vui đùa, giải trí thông thường).
- *Tiếng cười trào phúng thường nhằm vào những đối tượng nào?* → Thói tham lam, keo kiệt, sĩ diện hão, khoe khoang, dốt nát mà làm ra vẻ thông thái, thói nịnh bợ, dối trá, những bất công và tệ nạn xã hội…
- *Tiếng cười trào phúng có ý nghĩa, tác dụng gì trong đời sống?* → Phê phán, cảnh tỉnh cái xấu; giúp con người nhận ra và sửa chữa khuyết điểm; giải tỏa tâm lí, tạo niềm vui, sự sảng khoái; góp phần làm cho xã hội tốt đẹp, lành mạnh hơn.
- *Có dẫn chứng nào từ văn học hoặc đời sống để làm rõ?* → Truyện cười dân gian (*Lợn cưới, áo mới*, *Treo biển*…), thơ trào phúng của Nguyễn Khuyến, Tú Xương, Hồ Xuân Hương; các tiểu phẩm hài, tranh biếm họa trên báo chí hiện nay.
- *Cần sử dụng tiếng cười trào phúng như thế nào cho đúng?* → Dùng đúng chỗ, nhân văn, nhằm góp ý xây dựng chứ không nhằm hạ thấp, xúc phạm người khác.
b) Sắp xếp các ý theo một trật tự thích hợp (lập dàn ý bài nói)
*Mở đầu:* Nêu vấn đề – tiếng cười trào phúng là một phần quen thuộc, cần thiết của đời sống; nêu ý kiến khái quát: tiếng cười trào phúng có ý nghĩa quan trọng.
*Triển khai (theo trình tự từ khái niệm → biểu hiện → ý nghĩa → cách sử dụng):*
1. Giải thích ngắn gọn thế nào là tiếng cười trào phúng và đối tượng của nó.
2. Nêu và phân tích các ý nghĩa, tác dụng:
- Phê phán, châm biếm cái xấu, cái lố bịch trong con người và xã hội.
- Cảnh tỉnh, giúp con người tự nhìn lại và sửa chữa thói hư tật xấu.
- Mang lại tiếng cười sảng khoái, giải tỏa căng thẳng, tạo niềm lạc quan.
- Góp phần thanh lọc, làm lành mạnh đời sống xã hội.
3. Dẫn chứng minh họa từ văn học và đời sống cho mỗi ý.
4. Lưu ý: cần dùng tiếng cười trào phúng một cách nhân văn, có văn hóa, nhằm xây dựng.
*Kết thúc:* Khẳng định lại ý nghĩa của tiếng cười trào phúng; liên hệ, rút ra bài học cho bản thân (biết cười đúng chỗ, biết tiếp thu lời phê phán để hoàn thiện mình).
c) Tập luyện để trình bày cho thuần thục
- Dựa vào dàn ý đã lập, tập nói thành lời (không đọc nguyên văn bài viết), chú ý nói rõ ràng, mạch lạc, có mở – thân – kết.
- Luyện một mình trước gương hoặc tự ghi âm để nghe lại, điều chỉnh giọng điệu, tốc độ, ngữ điệu (có thể pha chút hóm hỉnh cho phù hợp đề tài tiếng cười).
- Luyện theo nhóm: lần lượt trình bày cho các bạn nghe, góp ý cho nhau về nội dung, cách diễn đạt, cử chỉ, ánh mắt, cách tương tác với người nghe.
- Canh thời gian hợp lí, kết hợp ngôn ngữ cơ thể và phương tiện hỗ trợ (tranh biếm họa, dẫn chứng) nếu có; chuẩn bị tinh thần trả lời câu hỏi, trao đổi sau khi nói.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.