Sách bài tập Ngữ văn 10 Tập hai

Giải Bài tập 8 trang 24 SBT Ngữ văn 10

Bài 9. Hành trang cuộc sống   Gợi ý trả lời

Đề bài

NGỮ LIỆU: “Điên rồ” là từ mọi người gọi An-tô-ni-ô Vi-xen-tê (Antonio Vicente), một người Bra-xin (Brazil) muốn trồng lại rừng ở xứ rừng. Bra-xin nổi tiếng có đến 60% diện tích rừng A-ma-dôn (Amazon), rừng nhiệt đới lớn nhất thế giới. Từ những năm 60 của thế kỉ trước, rừng A-ma-dôn bắt đầu bị thu hẹp bởi chính sách phát triển nông nghiệp của Bra-xin. Chính phủ khuyến khích đẩy mạnh chăn nuôi bò nên những chủ đồn điền tới chặt hạ rừng để trồng cỏ.

Từ Đông sang Tây, còn nhiều con người điên rồ, mơ mộng như vậy nữa. Tôi có thể kể đến cặp vợ chồng già Thơ-bát (Tubbat) và Thô-xơn-xa-gan (Tosontsagaan) đã mất 15 năm để biến sa mạc thành ốc đảo. Công việc của họ là bản trường ca chiến đấu với sa mạc, họ dùng xe máy chở nước để trồng loài cây xa-xo (saxaul)⁽¹⁾ trên sa mạc, sa mạc biến công sức họ thành cát bụi bởi gió, cát và nắng nóng. Cây chết, họ lại tiếp tục trồng cây mới, làm hàng rào ngăn cát, xe máy hỏng thì đổi xe mới, không lùi bước. Sau 15 năm, hỏng 7 chiếc xe máy, họ đã trồng được 50 000 cây. Cây xa-xo chính là những cái bơm nước sinh học, có cây xa-xo, cỏ mọc lại, sự sống hồi sinh trên sa mạc. Tôi cũng có thể kể đến ông già 78 tuổi Vương Thiên Xương (Wang Tianchang) cùng người con trai Vương Ngân Cát (Wang Yinji) đã trồng cây trong suốt 30 năm để tạo nên một ốc đảo rộng 500 ha ở sa mạc Đằng Cách Lý (Tenggeli), đông bắc Trung Quốc. Ốc đảo cây ấy đã góp phần bảo vệ làng của họ khỏi sự tấn công của sa mạc. Tôi có thể kể đến kẻ điên rồ Ya-cu-ba Xa-va-đô-gô (Yacouba Sawadogo), người đã bị cười nhạo khi muốn trồng rừng ở nơi tất cả các tổ chức, nhà khoa học đã phải bó tay: vùng sa mạc Xa-ha-ra (Sahara) ở Buốc-ki-na Pha-xô (Burkina Farso).

Và tôi còn có thể kể đến nhiều cái tên khác…

Những kẻ mơ mộng đó đã làm nên những kì tích mà hầu hết chúng ta không thể làm nổi. Nhưng ngay cả những chiến công của họ cũng là rất nhỏ bé nếu đem so với những gì con người đã gây ra cho thiên nhiên. Những kẻ mơ mộng ấy muốn rằng càng ngày càng có thêm nhiều người mơ mộng, để trồng thêm dù chỉ một cái cây, và nhiều cây sẽ thành một khu rừng.

Con đường vạn dặm nào cũng bắt đầu từ những bước đi đầu tiên. Trồng một cái cây, làm tổ cho bọ rùa, hay trồng hoa cho lũ ong,… biết đâu một ngày nào đó sẽ có một khu rừng mọc lên?

(Theo CANDID, Đời luôn sẵn kẻ mộng mơ, báo Tuổi trẻ cuối tuần, ngày 5/3/2018)

⁽¹⁾ Xa-xo: loài cây có khả năng chịu hạn cao, được trồng nhiều ở Trung Quốc và một số quốc gia Trung Á để chống lại hiện tượng sa mạc hoá.

Đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi:
Luận điểm chính được tác giả trình bày trong văn bản là gì? Luận điểm đó được khai triển dựa trên những lí lẽ, bằng chứng nào?

Gợi ý trả lời

a) Luận điểm chính của văn bản

Luận điểm chính mà tác giả trình bày là: Mỗi con người, dù nhỏ bé, đều có thể góp phần cứu lấy, phục hồi thiên nhiên bằng những hành động giản dị bắt đầu từ việc trồng một cái cây; và nếu càng ngày càng có thêm nhiều người "mơ mộng" như thế thì những khu rừng, sự sống sẽ được hồi sinh.

Nói cách khác, những người bị coi là "điên rồ", "mơ mộng" khi một mình chống lại sự tàn phá thiên nhiên thực ra chính là những người làm nên kì tích; và con đường cứu lấy Trái Đất bắt đầu từ những bước đi đầu tiên, nhỏ bé của mỗi người.

b) Lí lẽ và bằng chứng khai triển luận điểm

Để làm sáng tỏ luận điểm, tác giả triển khai bằng hệ thống bằng chứng (các tấm gương có thật) và lí lẽ đan xen:

*Các bằng chứng (dẫn chứng người thật, việc thật):*
- An-tô-ni-ô Vi-xen-tê (Bra-xin): bị gọi là "điên rồ" vì muốn trồng lại rừng A-ma-dôn — khu rừng bị thu hẹp do chính sách chặt rừng trồng cỏ nuôi bò.
- Vợ chồng già Thơ-bát và Thô-xơn-xa-gan: mất 15 năm, hỏng 7 chiếc xe máy, chở nước trồng được 50 000 cây xa-xo biến sa mạc thành ốc đảo, làm sự sống hồi sinh.
- Ông già 78 tuổi Vương Thiên Xương cùng con trai Vương Ngân Cát: trồng cây suốt 30 năm, tạo nên ốc đảo rộng 500 ha ở sa mạc Đằng Cách Lý, bảo vệ làng khỏi sa mạc.
- Ya-cu-ba Xa-va-đô-gô: bị cười nhạo khi trồng rừng ở vùng sa mạc Xa-ha-ra (Buốc-ki-na Pha-xô), nơi các tổ chức, nhà khoa học đã bó tay.
- Và tác giả khẳng định "còn có thể kể đến nhiều cái tên khác…" → cho thấy những con người như vậy có ở khắp nơi, "từ Đông sang Tây".

*Các lí lẽ:*
- Những "kẻ mơ mộng" đó đã làm nên những kì tích mà hầu hết chúng ta không thể làm nổi.
- Tuy nhiên, ngay cả những chiến công của họ cũng rất nhỏ bé nếu so với những gì con người đã gây ra cho thiên nhiên → vì vậy cần thêm thật nhiều người cùng chung tay.
- "Con đường vạn dặm nào cũng bắt đầu từ những bước đi đầu tiên": mỗi hành động nhỏ (trồng một cái cây, làm tổ cho bọ rùa, trồng hoa cho ong…) đều có ý nghĩa, và "nhiều cây sẽ thành một khu rừng".

→ Cách khai triển đi từ dẫn chứng cụ thể, giàu sức thuyết phục đến lí lẽ khái quát, kết thúc bằng lời kêu gọi, khơi gợi để mỗi người đọc tin rằng hành động nhỏ bé của mình cũng có thể góp phần làm nên điều kì diệu cho thiên nhiên.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.