Sách bài tập Ngữ văn 10 Tập hai

Giải Bài 5 trang 24 SBT Ngữ văn 10

Bài 9. Hành trang cuộc sống   Gợi ý trả lời

Đề bài

Ba văn bản Con đường không chọn, Hành lộ nan, Một đời như kẻ tìm đường gợi cho bạn suy nghĩ gì về hành trình của con người trong cuộc đời? Liệu con người có thể chủ động lựa chọn và thực hiện được những hoài bão của mình?
(văn bản: Con đường không chọn; Hành lộ nan; Một đời như kẻ tìm đường)

Gợi ý trả lời

a) Những suy nghĩ về hành trình của con người trong cuộc đời mà ba văn bản gợi ra

- *Cuộc đời là một hành trình đầy những lựa chọn và những ngã rẽ.* Bài thơ Con đường không chọn (Robert Frost) đặt con người trước hình ảnh "hai lối rẽ trong một khu rừng vàng": đã bước vào đời là phải chọn đường, mà mỗi lựa chọn đều đồng nghĩa với việc từ bỏ một khả năng khác. Con người không thể đi cả hai con đường cùng lúc, nên lựa chọn luôn đi liền với sự nuối tiếc, băn khoăn và cả sự day dứt "biết đâu".

- *Hành trình cuộc đời không bằng phẳng mà đầy gian nan, thử thách.* Hành lộ nan (Lí Bạch) mượn hình ảnh "đường đi khó" với sông băng, núi tuyết chắn lối để nói về những trắc trở, bế tắc mà con người gặp phải trên đường đời và đường công danh. Nhưng vượt lên nỗi bế tắc ấy là ý chí, khát vọng mãnh liệt: "Rẽ sóng cưỡi gió hẳn có ngày / Buồm mây treo thẳng vượt biển khơi" — niềm tin rằng rồi sẽ có lúc con người vượt qua nghịch cảnh để thực hiện hoài bão.

- *Ý nghĩa của hành trình nhiều khi không nằm ở đích đến mà ở chính quá trình kiếm tìm.* Một đời như kẻ tìm đường (Phan Văn Trường) cho thấy cả cuộc đời con người là một hành trình liên tục lựa chọn và tìm kiếm; rằng "thành công hay thất bại" không quan trọng bằng những trải nghiệm, sự trưởng thành và hạnh phúc có được trong khi đi tìm. Hạnh phúc đích thực nằm ngay trên đường đi, trong từng bước ta sống hết mình.

=> Ba văn bản bổ sung cho nhau, cùng gợi ra một cái nhìn vừa tỉnh táo vừa lạc quan: đời người là hành trình của những lựa chọn, tất yếu có gian nan và nuối tiếc, song cũng là nơi con người khẳng định bản lĩnh, nuôi dưỡng khát vọng và tìm thấy ý nghĩa sống.

b) Liệu con người có thể chủ động lựa chọn và thực hiện được những hoài bão của mình?

- *Con người hoàn toàn có quyền và có khả năng chủ động lựa chọn con đường của mình.* Như Frost nhắc, chính ta là người đứng trước ngã rẽ và tự quyết định bước vào lối nào; như Phan Văn Trường chỉ ra, cả đời ta không ngừng chọn lựa. Chủ động lựa chọn chính là biểu hiện của tự do và trách nhiệm cá nhân đối với cuộc đời mình.

- *Tuy nhiên, việc thực hiện hoài bão không hoàn toàn nằm trong tầm kiểm soát của con người.* Hoàn cảnh, thời thế, may rủi… đều có thể trở thành "đường đi khó" như trong thơ Lí Bạch. Vì thế, bên cạnh sự lựa chọn đúng đắn, con người cần ý chí, nghị lực, sự kiên trì và cả niềm tin để vượt qua trắc trở.

- *Quan niệm trưởng thành: nên coi trọng chính hành trình.* Không phải mọi hoài bão đều trở thành hiện thực đúng như mong muốn, nhưng điều quý giá là con người dám chọn, dám đi và sống trọn vẹn với lựa chọn ấy. Ngay cả khi không đạt đích, những trải nghiệm trên đường đi đã làm nên giá trị và ý nghĩa của một đời người.

=> *Suy nghĩ của bản thân:* Con người có thể và nên chủ động lựa chọn hướng đi, nuôi dưỡng hoài bão của mình; việc thực hiện được hoài bão đến đâu còn tùy thuộc vào nỗ lực và cả hoàn cảnh, nhưng chính thái độ dấn thân, bản lĩnh vượt khó và tinh thần sống hết mình trên mỗi chặng đường mới là điều làm nên một cuộc đời đáng sống. (Học sinh có thể liên hệ việc chọn ngành học, nghề nghiệp, lối sống… của chính mình để bài viết thêm chân thực.)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.