Giải Bài 3 trang 28 SBT Ngữ văn 10
Đề bài
Khi nói về vai hề trên sân khấu chèo truyền thống của Việt Nam, tác giả đã mở rộng sự liên hệ, so sánh như thế nào? Sự liên hệ, so sánh ấy có ý nghĩa gì? (Lưu ý: đoạn trích lấy từ một cuốn sách song ngữ Việt – Anh, hướng tới cả độc giả nước ngoài).
(văn bản: Chèo (Popular theatre) - Hữu Ngọc, Lady Borton (Chủ biên), NXB Thế giới, Hà Nội, 2008, tr. 21 – 22)
Gợi ý trả lời
a) Tác giả đã mở rộng sự liên hệ, so sánh như thế nào?
Khi nói về vai hề trong chèo truyền thống, tác giả không bó hẹp trong phạm vi sân khấu dân tộc mà mở rộng liên hệ, so sánh vai hề chèo của Việt Nam với vai hề (anh hề, chú hề) trong sân khấu phương Tây.
Điểm được đặt cạnh nhau để so sánh là sự gặp gỡ về chức năng, vai trò của nhân vật hề ở cả hai nền sân khấu:
- Vai hề thường có địa vị thấp, xuất hiện để gây cười, mua vui cho khán giả;
- Nhưng dưới lớp vỏ hài hước, hề lại là người dám nói thẳng, nói thật, châm biếm, giễu cợt thói hư tật xấu, phê phán cả những kẻ quyền thế mà các nhân vật khác không dám đụng đến;
- Nhờ tiếng cười, vai hề trở thành tiếng nói phản ánh tư tưởng, tình cảm, nguyện vọng của người dân.
b) Sự liên hệ, so sánh ấy có ý nghĩa gì?
- Giúp người đọc, nhất là độc giả nước ngoài, dễ hình dung, dễ tiếp nhận: vì đoạn trích lấy từ một cuốn sách song ngữ Việt – Anh, hướng tới cả bạn đọc quốc tế, nên việc đối chiếu vai hề chèo với vai hề quen thuộc của sân khấu phương Tây tạo ra một "điểm tựa" văn hóa gần gũi, giúp người nước ngoài hiểu ngay đặc điểm và vai trò của hề chèo.
- Khẳng định giá trị, tính phổ quát của nghệ thuật chèo: so sánh cho thấy vai hề chèo không hề nhỏ hẹp, "địa phương" mà có những điểm tương đồng với tinh hoa sân khấu nhân loại; qua đó tôn vinh nghệ thuật truyền thống Việt Nam.
- Làm nổi bật nét riêng của hề chèo: trên nền cái chung, người đọc càng nhận ra bản sắc riêng của hề chèo Việt Nam — tiếng cười dân gian hồn hậu, trí tuệ, mang tinh thần lạc quan và phản kháng của người lao động.
⇒ Cách mở rộng liên hệ, so sánh ấy vừa thể hiện tầm nhìn văn hóa rộng, vừa bộc lộ thái độ trân trọng, tự hào của tác giả đối với nghệ thuật chèo truyền thống.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.