Sách bài tập Ngữ văn 10 Tập một

Giải Bài 2 trang 28 SBT Ngữ văn 10

Bài 6. – Đọc mở rộng: Hồn thiêng đưa đường   Gợi ý trả lời

Đề bài

Đặc điểm, tính chất, ý nghĩa nào của vai hề trên sân khấu chèo đã được nói đến trong đoạn trích?
(văn bản: Chèo (Popular theatre) - Hữu Ngọc, Lady Borton (Chủ biên), NXB Thế giới, Hà Nội, 2008, tr. 21 – 22)

Gợi ý trả lời

Yêu cầu: Chỉ ra những đặc điểm, tính chất, ý nghĩa của vai hề trên sân khấu chèo được nói đến trong đoạn trích (trích *Chèo – Popular theatre*, Hữu Ngọc – Lady Borton chủ biên).

Dựa vào nội dung đoạn trích, có thể hệ thống lại như sau:

a) Vị trí, đặc điểm của vai hề

- Hề là một vai không thể thiếu, gần như luôn có mặt trong các vở chèo cổ; đây là nhân vật được khán giả yêu thích bậc nhất.
- Hề thường xuất hiện dưới dạng người hầu (hề gậy, hề mồi), đi theo các nhân vật chính (thầy đồ, quan lại, phú ông...) để pha trò, chọc cười.

b) Tính chất của tiếng cười và vai hề

- Tiếng cười của hề là tiếng cười thông minh, hóm hỉnh, dí dỏm chứ không phải chọc cười rẻ tiền.
- Mang tính trào lộng, châm biếm, đả kích: qua lời nói, cử chỉ gây cười, hề vạch trần, phê phán thói hư tật xấu và sự giả dối, bất công của giai cấp thống trị (quan lại, thầy đồ dốt nát, nhà giàu keo kiệt...).
- Hề đại diện cho trí tuệ, tiếng nói của người lao động bình dân: tuy ở thân phận thấp hèn nhưng lại là người tỉnh táo, sắc sảo, dám nói thẳng sự thật mà các nhân vật khác không dám nói.

c) Ý nghĩa của vai hề

- Về nghệ thuật: tạo không khí vui tươi, giải trí, làm giãn nhịp và tăng sức hấp dẫn cho vở diễn.
- Về xã hội – tư tưởng: thể hiện tinh thần lạc quan, óc hài hước và thái độ phản kháng của nhân dân trước những bất công trong xã hội phong kiến; qua tiếng cười mà bày tỏ ước mơ về lẽ công bằng, về cái đúng, cái tốt.
- Vai hề vì thế vừa mua vui vừa có ý nghĩa phê phán, giáo dục sâu sắc – đúng với đặc trưng "vui mà thật, cười mà ngẫm" của sân khấu chèo dân gian.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.