Sách bài tập Ngữ văn 10 Tập hai

Giải Bài tập 1 trang 12 SBT Ngữ văn 10

Bài 7. Quyền năng của người kể chuyện   Gợi ý trả lời

Đề bài

Soạn đề cương và tập luyện nói theo đề tài ở bài tập sau:

Đọc Người cầm quyền khôi phục uy quyền (trích Những người khốn khổ của Vích-to Huy-gô), có người cho rằng, cuối cùng thì Gia-ve đã giành lại được uy quyền của mình, lại có ý kiến khẳng định: người khôi phục uy quyền chính là Giăng Van-giăng. Bạn hãy nêu ý kiến của mình về vấn đề trên.
(văn bản: Người cầm quyền khôi phục uy quyền (trích Những người khốn khổ - Vích-to Huy-gô))

Gợi ý trả lời

## Định hướng chung

Đây là đề bài luyện nói trình bày ý kiến về một vấn đề văn học, nên lời giải gồm hai phần: (1) nhận thức về vấn đề để xác lập quan điểm, (2) đề cương bài nói theo bố cục mở – thân – kết.

## a) Xác định vấn đề và quan điểm của người nói

Đoạn trích đặt ra hai cách hiểu trái ngược về nhan đề *Người cầm quyền khôi phục uy quyền*:

- Ý kiến 1: Gia-ve là kẻ khôi phục uy quyền. Căn cứ: trước đó Giăng Van-giăng (với thân phận thị trưởng Ma-đơ-len) có quyền uy; nay sự thật bị phanh phui, Gia-ve — đại diện cho cường quyền, pháp luật hà khắc — ra tay bắt giữ, quát nạt, ra lệnh, lấy lại thế áp đảo. Về mặt quyền lực xã hội, Gia-ve đã thắng.
- Ý kiến 2: Người khôi phục uy quyền chính là Giăng Van-giăng. Căn cứ: ở cuối đoạn trích, Giăng Van-giăng không còn ở thế cầu xin mà trở nên chủ động; ông cạy thanh giường làm vũ khí, nói với Gia-ve bằng giọng điệu khiến hắn phải run sợ; đặc biệt là uy quyền của lòng nhân ái, của nhân cách con người tự do bên trong.

Quan điểm nên chọn (đồng tình với ý kiến 2, có biện chứng): Nếu hiểu *uy quyền* là quyền lực hành chính – pháp lý thì Gia-ve thắng; nhưng dụng ý nghệ thuật của Huy-gô hướng người đọc tới một thứ *uy quyền* cao hơn — uy quyền của tình thương và nhân cách — và ở phương diện đó, người thực sự khôi phục và làm chủ uy quyền là Giăng Van-giăng.

##

b) Đề cương bài nói

Mở đầu (dẫn dắt – nêu vấn đề):
- Giới thiệu Vích-to Huy-gô, tiểu thuyết *Những người khốn khổ* và vị trí đoạn trích.
- Nêu hai ý kiến trái chiều về nhan đề và dẫn vào quan điểm cá nhân: người khôi phục uy quyền đích thực là Giăng Van-giăng.

Thân bài (triển khai luận điểm):

1. *Giải thích hai chữ "uy quyền" theo hai nghĩa:*
- Nghĩa hẹp: quyền lực, sức mạnh cưỡng chế của pháp luật, nhà tù, mệnh lệnh.
- Nghĩa rộng: sức mạnh chi phối, cảm hóa con người bằng nhân cách, tình thương.

2. *Thừa nhận phần đúng của ý kiến 1:*
- Gia-ve lấy lại thế thượng phong về mặt pháp lý: xưng hô trịch thượng, quát tháo, ra lệnh, bắt giữ; biết Ma-đơ-len chính là tù khổ sai Giăng Van-giăng.
- Nhưng đó chỉ là uy quyền của bạo lực lạnh lùng, vô cảm (hình ảnh con thú, con chó giữ nhà).

3. *Khẳng định luận điểm trung tâm — Giăng Van-giăng mới là người khôi phục uy quyền:*
- Thái độ chuyển biến: từ nhẫn nhịn, hạ mình xin Gia-ve ba ngày để tìm con cho Phăng-tin, đến khi Phăng-tin chết thì trở nên đĩnh đạc, chủ động, khiến Gia-ve phải lùi bước, phải "run sợ".
- Uy quyền của nhân cách: ông lo cho người đã khuất (sửa lại tư thế, thì thầm bên tai Phăng-tin), hành xử bằng tình thương chứ không bằng thù hận.
- Nghệ thuật của Huy-gô: thủ pháp tương phản, đối lập (ánh sáng – bóng tối, con người – con thú), bình luận ngoại đề, phóng đại lãng mạn làm nổi bật tầm vóc Giăng Van-giăng.

4. *Mở rộng – trao đổi:*
- Hai ý kiến không hoàn toàn loại trừ nhau: Gia-ve thắng ở bề mặt quyền lực, Giăng Van-giăng thắng ở chiều sâu nhân tính — đây mới là thông điệp nhân đạo chủ nghĩa của tác phẩm.

Kết thúc:
- Chốt lại quan điểm: uy quyền đích thực thuộc về tình thương và nhân cách, tức thuộc về Giăng Van-giăng.
- Liên hệ ý nghĩa: niềm tin của Huy-gô vào sức mạnh cảm hóa của cái Thiện.

##

c) Lưu ý khi tập luyện nói

- Xác định rõ đối tượng, mục đích, dùng ngôi "tôi/mình" nêu quan điểm.
- Dùng từ nối thể hiện lập luận: *trước hết, tuy nhiên, quan trọng hơn, có thể thấy…*
- Kết hợp ngôn ngữ nói với cử chỉ, ánh mắt; nói rõ ràng, đủ nghe, đúng thời gian.
- Dự kiến câu hỏi phản biện (ví dụ: "Gia-ve rõ ràng đã bắt được Giăng Van-giăng cơ mà?") và chuẩn bị cách trả lời.
- Có thể dùng bảng/phiếu ghi ý chính để không lệ thuộc văn bản viết sẵn.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.