Giải Bài tập 2 trang 12 SBT Ngữ văn 10
Đề bài
Soạn đề cương và tập luyện nói theo đề tài ở bài tập sau:
Có người cho rằng, trò đùa của nhân vật "tôi" trong Một chuyện đùa nho nhỏ (An-tôn Sê-khốp) chỉ là sự nông nổi, vô tâm của tuổi trẻ, đáng cảm thông; có người lại xem đó là trò tai ác, gây tổn thương cho Na-đi-a. Bạn suy nghĩ như thế nào về điều đó?
(văn bản: Một chuyện đùa nho nhỏ (An-tôn Sê-khốp))
Gợi ý trả lời
## Định hướng chung
Đây là bài luyện nói trình bày ý kiến về một vấn đề xã hội/văn học có hai luồng quan điểm trái chiều. Nhiệm vụ gồm hai bước: (a) soạn đề cương (dàn ý nói) và (b) tập luyện nói theo đề cương đó. Người nói cần nêu rõ lập trường của mình, có lí lẽ và bằng chứng lấy từ văn bản *Một chuyện đùa nho nhỏ* (A. Sê-khốp).
---
### a) Đề cương bài nói
1. Mở đầu
- Chào và dẫn vào vấn đề: trò đùa "Na-đi-a, anh yêu em!" của nhân vật "tôi" được đánh giá theo hai hướng đối lập.
- Nêu rõ ý kiến của bản thân: Có thể khẳng định một quan điểm dung hòa — trò đùa khởi đầu từ sự nông nổi, vô tâm của tuổi trẻ *đáng cảm thông*, nhưng do kéo dài và vô tình chạm vào khát khao hạnh phúc của Na-đi-a nên nó *đã gây tổn thương*; vì thế không thể xem là hoàn toàn vô hại.
2. Nội dung chính (trình bày theo luận điểm)
*Luận điểm 1 — Vì sao trò đùa có phần đáng cảm thông?*
- Nhân vật "tôi" còn trẻ, hành động bột phát, ban đầu chỉ muốn tạo một khoảnh khắc thú vị, mơ hồ, không có ý định làm hại.
- Lời "Anh yêu em" được giấu trong tiếng gió trượt tuyết nên mang tính trêu đùa tinh nghịch chứ không phải lừa dối trắng trợn.
- Bằng chứng: tâm trạng háo hức, tò mò của chính "tôi" khi muốn biết Na-đi-a phản ứng ra sao.
*Luận điểm 2 — Vì sao trò đùa vẫn gây tổn thương, không thể coi nhẹ?*
- Na-đi-a là người thực sự rung động và khao khát được nghe lại câu nói ấy; với cô, câu nói trở thành điều thiêng liêng, là niềm hạnh phúc và cả nỗi day dứt.
- Trò đùa được lặp lại nhiều lần, biến thành một bí ẩn dai dẳng khiến cô hoang mang không biết ai là chủ nhân lời tỏ tình — sự vô tâm kéo dài thành vô tình tàn nhẫn.
- Bằng chứng: chi tiết Na-đi-a liều mình trượt tuyết một mình để tìm lại câu nói; và đoạn kết, nhiều năm sau "đó vẫn là kỉ niệm hạnh phúc nhất… cảm động nhất, đẹp đẽ nhất trong đời" của cô — cho thấy vết hằn sâu đậm mà trò đùa để lại.
*Luận điểm 3 — Bài học về cách ứng xử*
- Giữa người với người, một lời nói đùa vô tư cũng có thể tác động lớn đến tâm hồn người khác; cần tế nhị, có trách nhiệm với lời mình nói.
- Giá trị nhân văn Sê-khốp gửi gắm: trân trọng những rung động chân thành và nâng niu hạnh phúc mong manh của con người.
3. Kết thúc
- Khẳng định lại ý kiến: nên cảm thông với sự nông nổi tuổi trẻ nhưng cũng cần nhận ra tổn thương mà nó gây ra.
- Rút ra thông điệp ứng xử; cảm ơn và mời trao đổi.
---
###
b) Tập luyện nói (bài nói tham khảo)
> Kính chào thầy/cô và các bạn. Khi đọc *Một chuyện đùa nho nhỏ* của Sê-khốp, có bạn cho rằng trò đùa của nhân vật "tôi" chỉ là sự nông nổi đáng cảm thông, có bạn lại xem đó là trò tai ác gây tổn thương cho Na-đi-a. Về phần mình, em cho rằng cả hai cách nhìn đều có lí, và sự thật nằm ở chỗ: trò đùa bắt đầu từ sự vô tâm đáng cảm thông của tuổi trẻ, nhưng chính sự vô tâm kéo dài ấy đã vô tình làm tổn thương một tâm hồn chân thành.
>
> Trước hết, ta có thể cảm thông cho nhân vật "tôi". Anh còn trẻ, buông câu "Na-đi-a, anh yêu em!" trong tiếng gió chỉ như một phút tinh nghịch, muốn thử xem cô gái sẽ phản ứng thế nào. Đó là sự bồng bột rất con người, không hề toan tính hãm hại ai.
>
> Thế nhưng, ta cũng không thể nói trò đùa ấy hoàn toàn vô hại. Bởi với Na-đi-a, ba tiếng "anh yêu em" là điều thiêng liêng. Cô khao khát đến mức dám một mình lao xuống dốc tuyết đầy sợ hãi chỉ để được nghe lại. Trò đùa lặp đi lặp lại đã gieo vào lòng cô một niềm hạnh phúc mong manh lẫn nỗi hoang mang không lời đáp. Và chi tiết cảm động nhất: nhiều năm sau, khi đã có gia đình, Na-đi-a vẫn xem đó là kỉ niệm hạnh phúc nhất, đẹp đẽ nhất đời mình. Một trò đùa để lại dấu ấn cả đời như thế thì đâu còn là "nho nhỏ".
>
> Từ câu chuyện, em rút ra rằng một lời nói tưởng vô thưởng vô phạt vẫn có thể chạm rất sâu vào trái tim người khác. Vì vậy, trong ứng xử, ta cần tế nhị và có trách nhiệm với lời mình nói, biết nâng niu những rung động chân thành của người bên cạnh.
>
> Tóm lại, em cảm thông cho sự nông nổi của tuổi trẻ, nhưng cũng nhận ra tổn thương mà nó gây ra; và đó chính là thông điệp nhân văn Sê-khốp muốn gửi gắm. Em xin cảm ơn và rất mong được nghe ý kiến trao đổi của thầy/cô và các bạn.
*Lưu ý khi luyện nói:* nói rõ ràng, giọng truyền cảm; kết hợp ánh mắt, cử chỉ; nhấn mạnh các từ khóa ("cảm thông", "tổn thương", "trách nhiệm"); kiểm soát thời gian 5–7 phút và chủ động mời phản hồi.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.