Sách bài tập Ngữ văn 10 Tập hai

Giải Bài tập 2 trang 12 SBT Ngữ văn 10

Bài 7. Quyền năng của người kể chuyện   Gợi ý trả lời

Đề bài

Cho đề bài: Phân tích phản ứng của Na-đi-a trước câu nói "Na-đi-a, anh yêu em!" và thái độ của nhân vật "tôi" trước phản ứng của Na-đi-a để làm nổi bật chủ đề truyện ngắn Một chuyện đùa nho nhỏ của An-tôn Sê-khốp.

a. Hãy lập dàn ý cho đề bài trên.

b. Chọn hai ý kề nhau trong dàn ý để viết thành hai đoạn văn.
(văn bản: Một chuyện đùa nho nhỏ (An-tôn Sê-khốp))

Gợi ý trả lời

## a. Lập dàn ý

Mở bài
- Giới thiệu tác giả An-tôn Sê-khốp (bậc thầy truyện ngắn Nga, chuyên khám phá những rung động tinh tế trong đời sống nội tâm con người) và truyện ngắn *Một chuyện đùa nho nhỏ*.
- Nêu vấn đề nghị luận: phản ứng của Na-đi-a trước câu nói "Na-đi-a, anh yêu em!" và thái độ của nhân vật "tôi" trước phản ứng ấy là hai mạch tâm lí song song, góp phần làm nổi bật chủ đề truyện.

Thân bài

*Ý 1 — Phản ứng của Na-đi-a trước câu nói "Na-đi-a, anh yêu em!"*
- Hoàn cảnh xuất hiện câu nói: trong tiếng gió rít ào ào mỗi lần hai người lao xuống dốc trên chiếc xe trượt tuyết, nên không thể xác định được đó là lời của "tôi" hay chỉ là tiếng gió.
- Diễn biến tâm lí của Na-đi-a:
+ Ban đầu sợ hãi trượt tuyết, nhưng sau khi nghe câu nói thì bị cuốn hút, day dứt muốn biết sự thật.
+ Vừa sợ vừa khao khát được nghe lại câu nói ấy: chủ động rủ "tôi" trượt tuyết lần nữa, rồi tự mình trượt một mình dù rất sợ, chỉ để kiểm chứng.
+ Câu nói trở thành một thứ "rượu" hay "ma túy" ngọt ngào, thành nhu cầu tinh thần không thể thiếu, đem lại cho nàng hạnh phúc dù mơ hồ, bất định.
- Ý nghĩa: cho thấy khát vọng yêu thương, khát vọng hạnh phúc chân thành, mãnh liệt và cả sự mong manh, cả tin của tâm hồn người thiếu nữ.

*Ý 2 — Thái độ của nhân vật "tôi" trước phản ứng của Na-đi-a*
- "Tôi" là người chủ động tạo ra "chuyện đùa": nói câu ấy như một trò nghịch ngợm, rồi lặng lẽ quan sát phản ứng của Na-đi-a.
- Thái độ nước đôi, khó nắm bắt: vừa như vô tâm, vừa như có chút rung động; không xác nhận cũng không phủ nhận, để mặc Na-đi-a sống trong phấp phỏng.
- Đoạn kết: khi chia tay, "tôi" mượn ngọn gió lần cuối để nhắc lại câu nói; về sau, khi đã đứng tuổi, "tôi" không hiểu nổi vì sao mình lại đùa như thế, cũng không rõ tình cảm thật của mình.
- Ý nghĩa: hé lộ sự vô tâm, bỡn cợt vô tình đã lấy đi của người khác (và của chính mình) một khả năng hạnh phúc có thật; để lại dư vị ngậm ngùi, tiếc nuối.

*Ý 3 — Mối quan hệ giữa hai phản ứng và chủ đề truyện*
- Hai thái độ đối lập (chân thành, khao khát >< bông đùa, lưỡng lự) đặt cạnh nhau làm bật lên sự trớ trêu: hạnh phúc ở rất gần mà vẫn tuột mất chỉ vì một "chuyện đùa nho nhỏ".
- Chủ đề: truyện là lời cảnh tỉnh về sự vô tâm trong tình cảm; ca ngợi khát vọng hạnh phúc đồng thời xót xa trước sự mong manh, hữu hạn của hạnh phúc con người; nhắc nhở phải trân trọng và sống trách nhiệm với tình cảm của mình và của người khác.
- Nghệ thuật kể chuyện ngôi thứ nhất ("tôi") giúp người đọc vừa thấy được nội tâm "tôi", vừa cảm nhận gián tiếp tâm trạng Na-đi-a — đúng với "quyền năng của người kể chuyện".

Kết bài
- Khẳng định: qua hai phản ứng trái chiều, Sê-khốp làm nổi bật chủ đề và để lại dư âm sâu lắng về tình yêu, hạnh phúc và sự vô tâm trong đời sống con người.

## b. Viết hai đoạn văn

Chọn Ý 1 và Ý 2 (hai ý kề nhau trong dàn ý) để triển khai thành hai đoạn văn liền mạch.

Đoạn 1 (triển khai Ý 1 — phản ứng của Na-đi-a)

Câu nói "Na-đi-a, anh yêu em!" vang lên giữa tiếng gió gào thét mỗi lần chiếc xe trượt lao xuống dốc tuyết, mơ hồ đến mức không ai dám chắc đó là lời tỏ tình của nhân vật "tôi" hay chỉ là ảo giác do tiếng gió tạo ra. Chính sự mơ hồ ấy đã khơi dậy trong lòng Na-đi-a một phản ứng vừa sợ hãi vừa khao khát. Vốn rất sợ độ cao và tốc độ, nhưng sau khi nghe câu nói, nàng không sao dứt ra được; nàng bị cuốn vào nhu cầu phải nghe lại lời yêu thương ngọt ngào ấy. Na-đi-a chủ động rủ "tôi" trượt tuyết thêm nhiều lần, thậm chí liều lĩnh một mình lao xuống dốc dù run rẩy, chỉ để kiểm chứng xem câu nói kia có thật hay không. Với nàng, câu "anh yêu em" đã trở thành thứ men say, thành một nguồn hạnh phúc mong manh mà nàng không thể thiếu. Phản ứng ấy cho thấy một tâm hồn thiếu nữ trong sáng, chân thành, luôn khát khao được yêu thương và sẵn sàng vượt qua nỗi sợ để nắm giữ hạnh phúc — dù đó là thứ hạnh phúc bất định, không rõ hình hài.

Đoạn 2 (triển khai Ý 2 — thái độ của nhân vật "tôi")

Trái ngược với sự chân thành, say mê của Na-đi-a là thái độ nước đôi, khó nắm bắt của nhân vật "tôi". Chính "tôi" là người tạo ra "chuyện đùa": buông câu "Na-đi-a, anh yêu em!" như một trò nghịch ngợm vô hại, rồi lặng lẽ đứng ngoài quan sát sự phấp phỏng, bối rối của cô gái. "Tôi" không một lần xác nhận cũng chẳng hề phủ nhận, cứ để mặc Na-đi-a sống trong hoang mang giữa hi vọng và hoài nghi. Đến khi chia tay, "tôi" lại mượn ngọn gió lần cuối để câu nói ấy vọng tới nàng, như một dư âm trêu đùa còn sót lại. Nhiều năm sau, khi đã đứng tuổi, chính "tôi" cũng không lí giải nổi vì sao ngày ấy mình lại đùa như thế, cũng không rõ trong lòng mình có hay không một tình cảm thật. Thái độ vô tâm, bỡn cợt ấy đã vô tình tước đi của Na-đi-a — và của cả bản thân "tôi" — một khả năng hạnh phúc có thật. Đặt cạnh phản ứng tha thiết của Na-đi-a, thái độ lưỡng lự của "tôi" làm bật lên sự trớ trêu đầy ngậm ngùi: hạnh phúc ở ngay trong tầm tay lại tan biến chỉ vì một "chuyện đùa nho nhỏ", qua đó Sê-khốp lặng lẽ cảnh tỉnh con người về sự mong manh của hạnh phúc và hậu quả của thói vô tâm trong tình cảm.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.