Giải Bài tập 1 trang 12 SBT Ngữ văn 10
Đề bài
Tìm ý và lập dàn ý cho đề bài: Vai trò của nhân vật Giăng Van-giăng (Người cầm quyền khôi phục uy quyền, trích Những người khốn khổ của Vích-to Huy-gô) trong việc thể hiện chủ đề của đoạn trích.
(văn bản: Người cầm quyền khôi phục uy quyền (trích Những người khốn khổ - Vích-to Huy-gô))
Gợi ý trả lời
## Bài tập 1 (trang 13) — Tìm ý và lập dàn ý
Đề: *Vai trò của nhân vật Giăng Van-giăng (trong đoạn trích "Người cầm quyền khôi phục uy quyền", trích "Những người khốn khổ" của Vích-to Huy-gô) trong việc thể hiện chủ đề của đoạn trích.*
### a) Phân tích đề
- Vấn đề nghị luận: vai trò của nhân vật Giăng Van-giăng trong việc thể hiện chủ đề đoạn trích. Trọng tâm không phải phân tích nhân vật một cách rời rạc, mà phải gắn nhân vật với chủ đề — làm rõ nhờ nhân vật này mà tư tưởng của đoạn trích được bộc lộ như thế nào.
- Phạm vi tư liệu: đoạn trích "Người cầm quyền khôi phục uy quyền" (chú ý cảnh Gia-ve đến bắt Giăng Van-giăng bên giường bệnh Phăng-tin và cái chết của Phăng-tin).
- Thao tác chính: phân tích, chứng minh (kèm bình luận).
###
b) Xác định chủ đề của đoạn trích
Chủ đề nổi bật: sức mạnh của tình thương và lòng nhân ái có thể chiến thắng, "khôi phục uy quyền" trước cường quyền lạnh lùng, tàn nhẫn; qua đó tác giả gửi gắm niềm tin vào phẩm giá và ánh sáng của con người giữa xã hội bất công. Ý nghĩa nhan đề: "người cầm quyền khôi phục uy quyền" — bề ngoài là Gia-ve lấy lại quyền uy của luật pháp, nhưng chiều sâu là Giăng Van-giăng khôi phục uy quyền của tình thương.
###
c) Tìm ý — vai trò của Giăng Van-giăng trong việc thể hiện chủ đề
Ý 1 — Giăng Van-giăng là hiện thân của tình thương, là điểm tựa để chủ đề được triển khai.
- Thái độ với Phăng-tin: dịu dàng, che chở; cố giữ cho Phăng-tin yên lòng, giấu sự thật về đứa con để chị ra đi thanh thản; những lời nói, cử chỉ ân cần thể hiện lòng nhân ái.
- Lời hứa chăm lo cho Cô-dét — biểu hiện của trách nhiệm và tình thương vô điều kiện.
Ý 2 — Nhân vật tạo thế đối lập làm nổi bật chủ đề (tình thương ⟷ cường quyền).
- Đặt bên cạnh Gia-ve (lạnh lùng, máy móc, tôn thờ luật pháp), Giăng Van-giăng nổi bật ở lòng nhân. Sự tương phản hai nhân vật chính là cách Huy-gô làm chủ đề hiện lên rõ nét.
- Trước Gia-ve, ban đầu Giăng Van-giăng nhún nhường, cầu xin hoãn lại vì Phăng-tin; nhưng khi Phăng-tin chết, ông trở nên đĩnh đạc, uy nghiêm — "khôi phục uy quyền" của con người có nhân cách.
Ý 3 — Diễn biến hành động và lời nói của nhân vật là nơi kết tinh tư tưởng tác phẩm.
- Cử chỉ sửa sang lại cho Phăng-tin đã chết, thì thầm bên tai người đã khuất: thể hiện sự trân trọng con người ngay cả khi họ đã mất — tư tưởng nhân đạo sâu sắc.
- Chi tiết bẻ cong thanh giường (sức mạnh thể chất) và nhất là sức mạnh tinh thần khiến Gia-ve phải run sợ: khẳng định uy quyền của cái thiện.
Ý 4 — Nghệ thuật xây dựng nhân vật giúp khắc sâu chủ đề.
- Bút pháp lãng mạn: lí tưởng hóa nhân vật, phóng đại tương phản, chi tiết giàu sức gợi (gương mặt, ánh mắt, nụ cười của Phăng-tin sau khi chết như được an ủi).
- Lời bình trữ tình ngoại đề của tác giả hướng người đọc đến niềm tin vào tình thương.
###
d) Lập dàn ý
Mở bài
- Giới thiệu Vích-to Huy-gô và tiểu thuyết "Những người khốn khổ"; vị trí đoạn trích "Người cầm quyền khôi phục uy quyền".
- Nêu vấn đề: nhân vật Giăng Van-giăng giữ vai trò then chốt trong việc thể hiện chủ đề nhân đạo của đoạn trích.
Thân bài
1. Khái quát chủ đề đoạn trích và tình huống truyện (Gia-ve đến bắt Giăng Van-giăng bên giường bệnh Phăng-tin).
2. Vai trò của Giăng Van-giăng:
- Hiện thân của tình thương, lòng nhân ái (Ý 1).
- Tạo thế đối lập với Gia-ve, làm nổi bật mâu thuẫn tình thương ⟷ cường quyền (Ý 2).
- Hành động, lời nói kết tinh tư tưởng nhân đạo; sự chuyển biến từ nhún nhường sang uy nghiêm — "khôi phục uy quyền" của cái thiện (Ý 3).
- Nghệ thuật lãng mạn lí tưởng hóa nhân vật góp phần khắc sâu chủ đề (Ý 4).
3. Đánh giá: nhờ nhân vật Giăng Van-giăng, chủ đề về sức mạnh của tình thương và niềm tin vào con người được thể hiện trọn vẹn; thông điệp nhân đạo của Huy-gô.
Kết bài
- Khẳng định vai trò trung tâm của nhân vật trong việc thể hiện chủ đề.
- Liên hệ giá trị nhân đạo của tác phẩm với hôm nay.
### Kiểm tra lại
Dàn ý bám sát yêu cầu đề (gắn nhân vật với chủ đề, không sa vào phân tích nhân vật chung chung), đủ ba phần, hệ thống luận điểm có quan hệ tương phản — chuyển biến — kết tinh, phù hợp cách trình bày nghị luận văn học lớp 10.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.