Giải Bài tập 9 trang 12 SBT Ngữ văn 10
Đề bài
Đọc lại văn bản Con khướu sổ lồng trong SGK Ngữ văn 10, tập hai (tr. 70 – 72) và trả lời các câu hỏi:
1. Hãy sơ đồ hoá câu chuyện bằng cách dùng mũi tên đánh dấu sự tiến triển của các sự việc diễn ra trong truyện ngắn Con khướu sổ lồng.
2. Con khướu đã được "ưu ái" như thế nào? Điều này có liên quan gì đến việc con khướu sổ lồng bay đi rồi lại trở về?
3. Có những cách lí giải nào về nguyên nhân con khướu sổ lồng đã trở lại nơi nó được nuôi dưỡng, chăm sóc? Cách lí giải nào đề cập đến "yếu tố tinh thần" của con khướu, góp phần thể hiện chủ đề của truyện?
4. Con khướu trở về rồi lại bay đi và có khả năng sẽ bay đi mất. Điều đó đã được người kể chuyện xưng "tôi" lí giải như thế nào?
5. Tiếng hót của con khướu khi ở trong lồng và khi tung cánh bay lượn giữa không gian bao la khác nhau như thế nào? Điều đó có ý nghĩa gì?
6. Nhân vật kể chuyện xưng "tôi" nhiều lần bộc lộ ý nghĩ riêng của mình về con khướu. Những ý nghĩ đó giúp người đọc hiểu gì thêm về ý nghĩa của tác phẩm?
7. Theo bạn, tên truyện có ý nghĩa như thế nào?
(văn bản: Con khướu sổ lồng)
Gợi ý trả lời
## Bài tập 9 (trang 13) — Đọc hiểu văn bản *Con khướu sổ lồng* (Nguyễn Quang Sáng)
### Câu 1. Sơ đồ hoá câu chuyện
Dùng mũi tên đánh dấu sự tiến triển của các sự việc:
> Con khướu được "tôi" và cả nhà nuôi, chăm sóc, cưng chiều trong lồng → Một hôm con khướu sổ lồng (lần thứ nhất), bay ra khỏi lồng nhưng chỉ đậu trên cây quanh nhà → Cả nhà tìm cách dụ; con khướu quyến luyến, bay trở về lồng → Ít lâu sau, con khướu lại sổ lồng (lần thứ hai) → Lần này nó bay theo tiếng gọi của một con khướu khác, tung cánh vào không gian bao la và có khả năng bay đi mất, không trở về.
Câu chuyện vận động theo trình tự thời gian, xoay quanh hai lần "sổ lồng" với hai kết cục trái ngược (trở về – ra đi), tạo nên mạch truyện và tư tưởng của tác phẩm.
### Câu 2. Con khướu được "ưu ái" như thế nào và mối liên quan đến việc sổ lồng rồi trở về
- Sự "ưu ái": Con khướu được nuôi trong chiếc lồng đẹp, treo ở nơi thoáng mát; được cho ăn những thức ăn ngon (cào cào, châu chấu…); được cả nhà quan tâm, chăm chút, cưng chiều. Nó sống một cuộc sống no đủ, an nhàn, không phải lo kiếm ăn hay đối mặt với hiểm nguy.
- Mối liên quan: Chính sự chăm sóc đầy đủ ấy đã tạo cho con khướu một thói quen gắn bó, một sự quyến luyến với nơi nuôi dưỡng. Vì thế, lần sổ lồng thứ nhất nó chưa dứt khoát ra đi mà còn lẩn quẩn quanh nhà rồi trở về lồng. Sự ưu ái về vật chất và tình cảm là sợi dây ràng buộc khiến con khướu, trong lần đầu, chưa thể từ bỏ cuộc sống quen thuộc để đến với tự do.
### Câu 3. Các cách lí giải nguyên nhân con khướu trở lại và cách lí giải chạm đến "yếu tố tinh thần"
Có thể lí giải việc con khướu trở lại theo mấy hướng:
a) Cách lí giải theo nhu cầu vật chất – bản năng: Con khướu quay về vì đã quen được cho ăn, chưa quen tự kiếm sống, chưa thích ứng với cuộc sống hoang dã; ra ngoài nó thấy đói, thấy lạ lẫm, chưa tìm được đồng loại nên trở lại nơi có sẵn thức ăn, chỗ ở an toàn.
b) Cách lí giải theo "yếu tố tinh thần" – tình cảm: Con khướu trở về vì sự gắn bó, quyến luyến với nơi chốn và với người đã nuôi dưỡng, chăm sóc nó; nó như còn "vương vấn" ân tình, chưa nỡ dứt áo ra đi.
→ Cách lí giải (b) là cách đề cập đến "yếu tố tinh thần" của con khướu. Cách lí giải này góp phần thể hiện chủ đề của truyện: đặt bên cạnh khát vọng tự do còn có mối dây tình cảm, ân nghĩa; nhờ đó, cuộc giằng co giữa "chiếc lồng êm ấm" và "bầu trời tự do" trở nên sâu sắc, giàu ý nghĩa nhân văn, chứ không đơn thuần là chuyện no – đói.
### Câu 4. Người kể chuyện xưng "tôi" lí giải việc con khướu trở về rồi lại bay đi và có khả năng bay mất
Theo cách lí giải của nhân vật "tôi":
- Lần đầu con khướu trở về là vì nó chưa thực sự nghe được tiếng gọi của tự do, của đồng loại; sợi dây quen thuộc và tình cảm còn níu giữ nên nó quay lại.
- Lần sau nó bay theo tiếng gọi của một con khướu khác — tiếng gọi của bạn tình, của đồng loại, của bầu trời rộng lớn. Đó là tiếng gọi của bản năng sống tự do, của khát vọng được sống đúng với tự nhiên.
- "Tôi" nhận ra rằng khát vọng tự do mạnh hơn mọi sự ràng buộc, dù chiếc lồng có sung sướng đến đâu. Khi đã nghe thấy và đáp lại tiếng gọi ấy, con khướu sẽ dứt khoát bay đi và có khả năng không trở về nữa. "Tôi" chấp nhận, thấu hiểu và tôn trọng lựa chọn đó của con khướu.
### Câu 5. Tiếng hót của con khướu trong lồng và khi bay lượn giữa không gian bao la
- Khi ở trong lồng: tiếng hót đơn điệu, tẻ nhạt, như hót cho có, thiếu sức sống — tiếng hót của một sinh vật bị giam cầm, tù túng.
- Khi tung cánh bay lượn giữa không gian bao la: tiếng hót trở nên vang lừng, say sưa, rộn rã, phóng khoáng, tràn đầy sức sống và niềm vui.
Ý nghĩa: Sự khác biệt ấy cho thấy chỉ trong tự do, sự sống mới thăng hoa và phát lộ hết vẻ đẹp, bản chất đích thực của nó. Tiếng hót tự do mới là tiếng hót thật sự của con khướu. Qua đó, tác giả ngợi ca tự do như điều kiện để mỗi sinh vật (và con người) được sống trọn vẹn, đúng với thiên tính của mình.
### Câu 6. Ý nghĩ riêng của nhân vật "tôi" về con khướu giúp hiểu thêm điều gì về ý nghĩa tác phẩm
Những ý nghĩ, suy ngẫm mà "tôi" nhiều lần bộc lộ cho thấy:
- Câu chuyện con khướu không chỉ là chuyện một con chim mà là cái cớ để nhà văn gửi gắm suy tư về tự do, về khát vọng sống đúng với bản chất tự nhiên.
- Qua cái nhìn trân trọng, thấu hiểu của "tôi", người đọc nhận ra thái độ tôn trọng tự do và lựa chọn của mỗi sinh thể: dù yêu quý con khướu, "tôi" vẫn vui và đồng tình khi nó tìm về với bầu trời.
- Những ý nghĩ ấy nâng câu chuyện lên thành một thông điệp nhân văn: tự do là giá trị thiêng liêng, không một sự chăm chút, đủ đầy nào có thể thay thế; và con người cần có cái nhìn độ lượng, biết tôn trọng khát vọng tự do của muôn loài cũng như của chính con người.
### Câu 7. Ý nghĩa nhan đề *Con khướu sổ lồng*
- Nghĩa tả thực: nhan đề nêu trực tiếp sự việc trung tâm — con chim khướu thoát ra khỏi lồng.
- Nghĩa biểu tượng: hình ảnh "sổ lồng" tượng trưng cho sự giải thoát, vượt khỏi mọi ràng buộc, giam hãm để trở về với tự do. "Chiếc lồng" — dù êm ấm, đủ đầy — vẫn là biểu tượng của sự tù túng; còn "sổ lồng" là hành trình tìm lại bản chất tự nhiên và quyền được sống tự do.
→ Nhan đề vừa khái quát nội dung truyện, vừa gợi mở chủ đề tư tưởng: khẳng định và ngợi ca khát vọng tự do, nhắc nhở con người biết trân trọng, tôn trọng tự do như một giá trị cao quý của sự sống.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.