Giải Bài tập 4 trang 6 SBT Ngữ văn 10
Đề bài
6. Sưu tầm một truyện thần thoại suy nguyên của dân tộc khác có nội dung tương tự với truyện Ông Sằn Nông. So sánh và nhận xét về điểm tương đồng giữa hai tác phẩm.
(văn bản: Ông Sằn Nông (truyện thần thoại))
Gợi ý trả lời
Bài tập 4 – Câu 6 (trang 7): Sưu tầm một truyện thần thoại suy nguyên của dân tộc khác có nội dung tương tự truyện *Ông Sằn Nông*, so sánh và nhận xét điểm tương đồng.
### a) Truyện thần thoại suy nguyên sưu tầm được
Một truyện có nội dung tương tự *Ông Sằn Nông* là thần thoại Hy Lạp về nữ thần Nông nghiệp Đê-mê-tê (Demeter):
> *Đê-mê-tê là nữ thần cai quản mùa màng, cây cối và đất đai phì nhiêu. Thương loài người còn hái lượm, sống bấp bênh, nữ thần đã ban cho họ những hạt lúa mì đầu tiên và cử chàng Trip-tô-lê-mốt đi khắp thế gian trên cỗ xe thần, gieo hạt và dạy con người cách cày bừa, gieo trồng, thu hoạch. Từ đó loài người biết làm ruộng, có lương thực, bỏ đời sống hoang dã mà bước vào nếp sống trồng trọt định cư.*
(Có thể thay bằng truyện Thần Nông của người Hán, hoặc truyện Thần Lúa / sự tích cây lúa của các dân tộc thiểu số Việt Nam – đều cùng kiểu suy nguyên về nguồn gốc nghề nông.)
###
b) So sánh *Ông Sằn Nông* và truyện thần thoại về Đê-mê-tê
| Phương diện | *Ông Sằn Nông* | Nữ thần Đê-mê-tê |
|---|---|---|
| Kiểu truyện | Thần thoại suy nguyên | Thần thoại suy nguyên |
| Nhân vật | Vị thần (Ông Sằn Nông) | Vị thần (Đê-mê-tê) |
| Công lao | Dạy dân biết trồng trọt, làm ra lúa gạo, cây thuốc | Ban lúa mì, dạy dân cày cấy, trồng trọt |
| Ý nghĩa | Lí giải nguồn gốc nghề nông và đời sống nông nghiệp | Lí giải nguồn gốc nghề nông và đời sống nông nghiệp |
###
c) Nhận xét về điểm tương đồng
- Cùng thuộc loại thần thoại suy nguyên: cả hai truyện đều nhằm *giải thích nguồn gốc* của một hiện tượng trong đời sống – đó là sự ra đời của nghề nông, của cây lương thực và lối sống trồng trọt. Đây chính là chức năng "nhận thức và lí giải thế giới" đặc trưng của thần thoại.
- Cùng xây dựng hình tượng vị thần sáng tạo – khai hoá: nhân vật trung tâm đều là một vị thần có công *mang tri thức và kĩ thuật đến cho loài người*, đưa con người từ đời sống hoang sơ, hái lượm bấp bênh sang đời sống văn minh, no đủ.
- Cùng phản ánh ước mơ và lòng biết ơn của người xưa: qua hình tượng vị thần nông nghiệp, cư dân cổ đại gửi gắm sự trân trọng đối với cây lúa, mùa màng và khát vọng về cuộc sống ấm no; đồng thời thể hiện nhận thức "vạn vật đều do thần linh tạo lập" của tư duy nguyên thuỷ.
- Cùng cho thấy tính phổ quát của văn hoá nhân loại: dù ra đời ở những dân tộc, vùng đất cách xa nhau, các nền văn hoá nông nghiệp đều có chung một kiểu truyện tôn vinh vị thần khai sáng nghề nông – chứng tỏ con người ở mọi nơi đều coi nông nghiệp là cội nguồn của văn minh và đều biết ơn những gì nuôi sống mình.
→ Kết luận: Hai tác phẩm tuy khác nhau về tên gọi nhân vật và chi tiết cụ thể nhưng *tương đồng sâu sắc* ở kiểu truyện (suy nguyên), ở hình tượng vị thần khai hoá nghề nông và ở ý nghĩa: lí giải nguồn gốc nông nghiệp đồng thời thể hiện lòng biết ơn, ước mơ no ấm của con người thời cổ.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.