Sách bài tập Khoa học tự nhiên 9

Giải Bài 18.17 trang 59 SBT Khoa học tự nhiên 9

Bài 18. Tính chất chung của kim loại

Đề bài

Một mẫu đồng bị lẫn tạp chất là nhôm và sắt. Để xác định hàm lượng tạp chất có trong mẫu trên, người ta lấy 5 g mẫu hoà tan trong 100 mL dung dịch HCl 2 M. Sau phản ứng hoàn toàn, cân lại thấy lượng chất rắn không tan là 4,45 g, nồng độ dung dịch HCl còn lại là 1,6 M. Tính hàm lượng phần trăm của nhôm và sắt có trong mẫu.

Lời giải

Phân tích. Trong hỗn hợp, chỉ nhôm và sắt tác dụng với dung dịch HCl, còn đồng không phản ứng nên là phần chất rắn không tan.

- Khối lượng Cu (chất rắn không tan) = 4,454{,}45 g.
- Khối lượng Al và Fe đã tan = 5−4,45=0,555 - 4{,}45 = 0{,}55 (g).

Số mol HCl.
- Ban đầu: nHCl=0,1×2=0,2n_{HCl} = 0{,}1 \times 2 = 0{,}2 (mol).
- Còn lại (coi thể tích dung dịch không đổi): nHCl dư=0,1×1,6=0,16n_{HCl\,dư} = 0{,}1 \times 1{,}6 = 0{,}16 (mol).
- Đã phản ứng: nHCl pư=0,2−0,16=0,04n_{HCl\,pư} = 0{,}2 - 0{,}16 = 0{,}04 (mol).

Phương trình hoá học.
2Al+6HCl→2AlCl3+3H2↑2Al + 6HCl \rightarrow 2AlCl_3 + 3H_2\uparrow
Fe+2HCl→FeCl2+H2↑Fe + 2HCl \rightarrow FeCl_2 + H_2\uparrow

Gọi xx là số mol Al, yy là số mol Fe.

- Theo khối lượng kim loại tan: 27x+56y=0,5527x + 56y = 0{,}55.
- Theo số mol HCl phản ứng: 3x+2y=0,043x + 2y = 0{,}04.

Giải hệ: từ phương trình thứ hai ⇒y=0,02−1,5x\Rightarrow y = 0{,}02 - 1{,}5x. Thay vào phương trình đầu:
27x+56(0,02−1,5x)=0,55⇒−57x=−0,57⇒x=0,0127x + 56(0{,}02 - 1{,}5x) = 0{,}55 \Rightarrow -57x = -0{,}57 \Rightarrow x = 0{,}01
y=0,02−1,5×0,01=0,005y = 0{,}02 - 1{,}5 \times 0{,}01 = 0{,}005

Vậy:
- mAl=0,01×27=0,27m_{Al} = 0{,}01 \times 27 = 0{,}27 (g).
- mFe=0,005×56=0,28m_{Fe} = 0{,}005 \times 56 = 0{,}28 (g).

(Kiểm tra: 0,27+0,28=0,550{,}27 + 0{,}28 = 0{,}55 g đúng; HCl: 3(0,01)+2(0,005)=0,043(0{,}01)+2(0{,}005)=0{,}04 mol đúng.)

Hàm lượng phần trăm trong mẫu.
%mAl=0,275×100%=5,4%\%m_{Al} = \dfrac{0{,}27}{5} \times 100\% = 5{,}4\%
%mFe=0,285×100%=5,6%\%m_{Fe} = \dfrac{0{,}28}{5} \times 100\% = 5{,}6\%

(Phần còn lại là đồng: %mCu=4,455×100%=89%\%m_{Cu} = \dfrac{4{,}45}{5}\times100\% = 89\%.)

Đáp số

%Al = 5,4%%Fe = 5,6%

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.