Sách bài tập Khoa học tự nhiên 9

Giải Bài 18.16 trang 58 SBT Khoa học tự nhiên 9

Bài 18. Tính chất chung của kim loại

Đề bài

Cho hỗn hợp nhôm và sắt tác dụng với dung dịch Cu(NO3)2Cu(NO_3)_2 thu được dung dịch A và chất rắn B gồm hai kim loại. Khi cho chất rắn B tác dụng với dung dịch HCl thấy có bọt khí thoát ra.

a) Chất rắn B không chứa kim loại nào sau đây?
A. Fe và Al.
B. Cu.
C. Al.
D. Fe.

b) Giải thích sự lựa chọn trên.

Lời giải

a) Đáp án: C. Al.

Thứ tự hoạt động hoá học: Al>Fe>CuAl > Fe > Cu. Khi cho hỗn hợp AlAl, FeFe vào dung dịch Cu(NO3)2Cu(NO_3)_2 thì AlAl phản ứng trước, hết AlAl mới đến FeFe:

2Al+3Cu(NO3)2→2Al(NO3)3+3Cu2Al + 3Cu(NO_3)_2 \rightarrow 2Al(NO_3)_3 + 3Cu

Fe+Cu(NO3)2→Fe(NO3)2+CuFe + Cu(NO_3)_2 \rightarrow Fe(NO_3)_2 + Cu

Chất rắn BB gồm hai kim loại và khi tác dụng với dung dịch HClHCl có bọt khí thoát ra (CuCu không phản ứng với HClHCl, nên khí sinh ra chứng tỏ trong BB còn kim loại hoạt động hơn hiđro).

- CuCu sinh ra bám vào chất rắn nên BB chắc chắn có CuCu.
- Vì có khí thoát ra với HClHCl nên BB còn một kim loại chưa tan hết là FeFe (hoặc AlAl).

Nếu trong BB còn AlAl thì do AlAl mạnh hơn FeFe, AlAl phải phản ứng hết trước; khi đó FeFe chưa phản ứng, chất rắn BB sẽ gồm AlAl, FeFe và CuCu — tức ba kim loại, trái với đề (chỉ hai kim loại). Do đó BB không thể chứa AlAl.

Vậy chất rắn BB gồm FeFe (còn dư) và CuCu; không chứa AlAl → chọn C.

b) Giải thích:

Vì BB gồm đúng hai kim loại và tác dụng với HClHCl cho khí, nên BB phải là FeFe và CuCu:

- AlAl hoạt động mạnh nhất nên tan hết trước (đã chuyển hết vào dung dịch AA dưới dạng Al(NO3)3Al(NO_3)_3).
- FeFe phản ứng tiếp nhưng còn dư (chưa tan hết) nên vẫn còn trong BB; chính FeFe dư tạo khí với HClHCl:

Fe+2HCl→FeCl2+H2↑Fe + 2HCl \rightarrow FeCl_2 + H_2\uparrow

- CuCu được giải phóng bám lại trong chất rắn, không tác dụng với HClHCl.

Nếu BB còn AlAl thì FeFe chưa phản ứng, BB sẽ có ba kim loại (AlAl, FeFe, CuCu) — mâu thuẫn với đề. Vậy BB không chứa AlAl.

Đáp số

C. Al (chất rắn B gồm Fe dư và Cu, không chứa Al)đpcm

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.