Giải Bài 15.9 trang 46 SBT Khoa học tự nhiên 9
Đề bài
Quạt điện hoạt động được là nhờ có dòng điện xoay chiều chạy qua cuộn dây dẫn bên trong động cơ điện (Hình 15.2). Phát biểu nào sau đây là đúng về tác dụng của dòng điện xoay chiều khi quạt điện hoạt động?
A. Chỉ có tác dụng nhiệt.
B. Chỉ có tác dụng từ.
C. Có cả tác dụng từ và tác dụng nhiệt.
D. Có tác dụng phát sáng.
Hình 15.2: Hình vẽ một chiếc quạt điện đứng (quạt cây), có chú thích mũi tên chỉ vào phần đầu quạt ghi "Động cơ quạt"; kèm hình phóng to cấu tạo bên trong động cơ điện (cuộn dây và rotor).
Lời giải
Phân tích hiện tượng:
Dòng điện xoay chiều chạy qua cuộn dây dẫn bên trong động cơ quạt điện gây ra nhiều tác dụng cùng lúc:
- Tác dụng từ: Dòng điện chạy qua cuộn dây làm cuộn dây trở thành nam châm điện, sinh ra từ trường. Chính nhờ tương tác từ giữa cuộn dây và rotor mà động cơ quay, làm cánh quạt quay. Đây là tác dụng chính giúp quạt hoạt động.
- Tác dụng nhiệt: Dây dẫn có điện trở, nên khi dòng điện chạy qua, dây dẫn nóng lên. Vì vậy khi quạt chạy một thời gian, phần động cơ bị nóng. Đây là tác dụng nhiệt (không mong muốn nhưng luôn tồn tại).
Loại trừ các phương án khác:
- A sai: không phải chỉ có tác dụng nhiệt, vì quạt quay được là nhờ tác dụng từ.
- B sai: ngoài tác dụng từ, dây dẫn còn nóng lên nên vẫn có tác dụng nhiệt.
- D sai: động cơ quạt không phát sáng.
Kết luận: Khi quạt điện hoạt động, dòng điện xoay chiều vừa có tác dụng từ (làm quay động cơ) vừa có tác dụng nhiệt (làm nóng dây dẫn).
Đáp án đúng: C.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.