Giải Bài 9.3 trang 27 SBT Khoa học tự nhiên 9

Lời giải

Ghép các bước thành một phương án đo tiêu cự $f$ hoàn chỉnh:

Dựa vào kết quả câu 9.2, khi dịch chuyển vật và màn ra xa thấu kính những khoảng bằng nhau cho đến khi ảnh rõ nét cao bằng vật thì $d = d' = 2f$, suy ra $d + d' = 4f$, tức $f = \dfrac{d+d'}{4}$. Từ đó ghép các bước như sau:

1 – b) Đo chiều cao $h$ của vật hình chữ F (hoặc L).
→ Dùng vật là một màn chắn sáng có khoét hình chữ F (hoặc L) để dễ nhận biết ảnh thật, ngược chiều; đo chiều cao $h$ của vật này.

2 – a) Bố trí thí nghiệm như Hình 9.1. Đặt vật và màn ảnh sát thấu kính, rồi xê dịch đồng thời vật và màn ảnh ra xa dần thấu kính những khoảng cách bằng nhau cho đến khi thu được một ảnh rõ nét cao bằng vật. Lúc này ta sẽ có $d = d' = 2f$ và $d + d' = 4f$.
→ Đây là bước tạo ra trường hợp đặc biệt vật cách thấu kính một khoảng $d = 2f$.

3 – d) Đo chiều cao $h'$ của ảnh, đo khoảng cách từ vật đến màn ảnh.
→ Kiểm tra điều kiện $h' = h$ (ảnh cao bằng vật) và đo khoảng cách vật – màn chính là $d + d'$.

4 – c) Tính tiêu cự của thấu kính theo công thức: $f = \dfrac{d + d'}{4}.$
→ Vì $d + d' = 4f$ nên tiêu cự bằng một phần tư khoảng cách từ vật đến màn ảnh.

5 – e) Thực hiện đo 5 lần và tính giá trị trung bình của tiêu cự $f$.
→ Lặp lại phép đo nhiều lần rồi lấy trung bình để giảm sai số: $\bar{f} = \dfrac{f_1 + f_2 + f_3 + f_4 + f_5}{5}.$

Vậy cách ghép đúng là: 1 – b ; 2 – a ; 3 – d ; 4 – c ; 5 – e.

Đáp số