Sách bài tập Khoa học tự nhiên 9

Giải Bài 14.17 trang 43 SBT Khoa học tự nhiên 9

Bài 14. Cảm ứng điện từ

Đề bài

Giải thích tại sao khi cho thanh nam châm chuyển động qua lại quanh cuộn dây dẫn kín như Hình 14.3 thì trong cuộn dây xuất hiện dòng điện cảm ứng có chiều luân phiên thay đổi.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 43 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 14.3: Một thanh nam châm (đầu trên S, đầu dưới N) được treo bằng dây vào điểm cố định O ở phía trên, có thể đung đưa qua lại như con lắc. Phía dưới thanh nam châm là một cuộn dây dẫn đặt nằm ngang.

Lời giải

Phân tích hiện tượng

Thanh nam châm được treo vào điểm O nên nó đung đưa qua lại như một con lắc ở phía trên cuộn dây dẫn kín. Khi thanh nam châm chuyển động, khoảng cách từ các cực của nam châm đến cuộn dây luôn thay đổi.

Giải thích

Theo điều kiện xuất hiện dòng điện cảm ứng (lớp 9): trong cuộn dây dẫn kín xuất hiện dòng điện cảm ứng khi số đường sức từ xuyên qua tiết diện của cuộn dây biến thiên (tăng hoặc giảm).

- Khi thanh nam châm đung đưa tiến lại gần cuộn dây: số đường sức từ xuyên qua cuộn dây tăng lên → trong cuộn dây xuất hiện dòng điện cảm ứng có một chiều nhất định (giả sử chiều thứ nhất).

- Khi thanh nam châm đung đưa ra xa cuộn dây: số đường sức từ xuyên qua cuộn dây giảm đi → trong cuộn dây lại xuất hiện dòng điện cảm ứng, nhưng vì sự biến thiên của từ trường bây giờ ngược lại (đang giảm thay vì tăng) nên dòng điện cảm ứng có chiều ngược lại với lúc nam châm tiến lại gần (chiều thứ hai).

Kết luận

Vì thanh nam châm chuyển động qua lại (dao động) nên số đường sức từ xuyên qua cuộn dây luân phiên tăng rồi giảm một cách lặp đi lặp lại. Mỗi lần chiều biến thiên của từ trường đổi ngược thì chiều dòng điện cảm ứng cũng đổi ngược theo. Do đó trong cuộn dây xuất hiện dòng điện cảm ứng có chiều luân phiên thay đổi (đpcm).

Đáp số

đpcm

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.