Giải Bài 5 trang 14 SBT Địa lí 10
Đề bài
Dựa vào hình dưới đây và kiến thức đã học:
– Trình bày chuyển động của Trái Đất quanh Mặt Trời.
– Xác định 4 ngày mở đầu 4 mùa ở các nước vùng ôn đới bán cầu Nam.
– Cho biết thời gian các mùa diễn ra ở các nước vùng ôn đới bán cầu Nam.
Sơ đồ chuyển động của Trái Đất quanh Mặt Trời và các mùa ở bán cầu Bắc. Mặt Trời ở giữa; Trái Đất chuyển động trên quỹ đạo hình elip theo bốn vị trí, trục Trái Đất luôn nghiêng và hướng không đổi. Bốn vị trí: phía trên là ngày 21 – 3 (trục nghiêng, hai bán cầu được chiếu sáng đều); bên trái là ngày 22 – 6 (bán cầu Bắc ngả về phía Mặt Trời); phía dưới là ngày 23 – 9 (hai bán cầu được chiếu sáng đều); bên phải là ngày 22 – 12 (bán cầu Nam ngả về phía Mặt Trời). Mỗi quả cầu đánh dấu các vĩ tuyến 23°27′B, 0° (Xích đạo), 23°27′N. Các cung quỹ đạo giữa các vị trí ghi tên mùa ở bán cầu Bắc: Mùa xuân (từ 21–3 sang 22–6), Mùa hạ (từ 22–6 sang 23–9), Mùa thu (từ 23–9 sang 22–12), Mùa đông (từ 22–12 sang 21–3). Tên hình: 'Chuyển động của Trái Đất quanh Mặt Trời và các mùa ở bán cầu Bắc'.
Gợi ý trả lời
a) Chuyển động của Trái Đất quanh Mặt Trời
- Trái Đất chuyển động quanh Mặt Trời theo một quỹ đạo có hình elip gần tròn, Mặt Trời nằm ở một tiêu điểm.
- Hướng chuyển động: từ tây sang đông (ngược chiều kim đồng hồ nếu nhìn từ cực Bắc xuống).
- Trong suốt quá trình chuyển động, trục Trái Đất luôn nghiêng một góc so với mặt phẳng quỹ đạo và không đổi phương hướng (luôn nghiêng về một phía). Đây gọi là chuyển động tịnh tiến.
- Thời gian Trái Đất chuyển động trọn một vòng quanh Mặt Trời là 365 ngày 6 giờ (một năm thiên văn).
- Do trục nghiêng và không đổi hướng nên trong năm có lúc bán cầu Bắc ngả về phía Mặt Trời (ngày 22–6), có lúc bán cầu Nam ngả về phía Mặt Trời (ngày 22–12) → sinh ra hiện tượng mùa và hai bán cầu có mùa trái ngược nhau.
b) Bốn ngày mở đầu 4 mùa ở các nước vùng ôn đới bán cầu Nam
Bán cầu Nam có mùa ngược với bán cầu Bắc, nên:
- Ngày 21–3: mở đầu mùa thu.
- Ngày 22–6: mở đầu mùa đông.
- Ngày 23–9: mở đầu mùa xuân.
- Ngày 22–12: mở đầu mùa hạ.
c) Thời gian các mùa diễn ra ở các nước vùng ôn đới bán cầu Nam
- Mùa thu: từ ngày 21–3 đến ngày 22–6.
- Mùa đông: từ ngày 22–6 đến ngày 23–9.
- Mùa xuân: từ ngày 23–9 đến ngày 22–12.
- Mùa hạ: từ ngày 22–12 đến ngày 21–3 (năm sau).
*Kiểm tra lại:* khi bán cầu Bắc là mùa xuân (21–3 → 22–6) thì bán cầu Nam là mùa thu; khi bán cầu Bắc là mùa hạ thì bán cầu Nam là mùa đông… → hoàn toàn trái ngược, phù hợp với kiến thức đã học.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.