Chuyên đề học tập Vật lí 11

Giải Câu hỏi trang 39 Chuyên đề Vật lí 11

Bài 6. Hệ thống truyền thông   Đã kiểm

Đề bài

Môi trường truyền dẫn có ảnh hưởng như thế nào đến sự suy giảm tín hiệu?

Lời giải

## Môi trường truyền dẫn ảnh hưởng đến sự suy giảm tín hiệu

Khi tín hiệu lan truyền từ nơi phát đến nơi thu, năng lượng của nó luôn bị mất mát dần, gọi là suy giảm tín hiệu. Mức độ suy giảm phụ thuộc chủ yếu vào môi trường truyền dẫn, thông qua ba cơ chế: hấp thụ năng lượng, tán xạ và nhiễu.

### 1. Cáp dẫn điện (cáp đồng)

- Dòng điện mang tín hiệu truyền qua dây dẫn làm một phần năng lượng chuyển hóa thành nhiệt trên điện trở thuần của dây (định luật Jun – Len-xơ), nên tín hiệu bị suy giảm.
- Mức suy giảm tăng theo chiều dài đường truyền và theo tần số tín hiệu (ở tần số cao, hiệu ứng bề mặt làm tăng điện trở hiệu dụng).
- Cáp đồng còn dễ bị nhiễu điện từ từ bên ngoài, làm méo và giảm chất lượng tín hiệu.

### 2. Cáp quang

- Tín hiệu là ánh sáng truyền trong lõi thủy tinh/nhựa nhờ phản xạ toàn phần, bị suy giảm rất nhỏ: hệ số suy giảm α≈0,2 dB/km\alpha \approx 0{,}2\ \text{dB/km}, nhỏ hơn nhiều so với cáp đồng.
- Nguyên nhân suy giảm: hấp thụ bởi vật liệu lõi và tán xạ Rayleigh do các vi khuyết tật trong lõi.
- Cáp quang không bị ảnh hưởng bởi nhiễu điện từ, nên truyền được rất xa (hàng trăm km) mới cần khuếch đại.

### 3. Truyền không dây (sóng vô tuyến)

- Sóng điện từ lan ra không gian theo mọi hướng (sóng cầu) nên cường độ tín hiệu giảm theo bình phương khoảng cách:
I∝1r2I \propto \frac{1}{r^2}
- Ngoài ra tín hiệu còn suy giảm do:
- Hấp thụ của khí quyển (hơi nước, khí oxy hấp thụ mạnh ở một số tần số);
- Phản xạ, nhiễu xạ, tán xạ bởi địa hình, nhà cao tầng, cây cối;
- Nhiễu từ các nguồn phát điện từ khác.

### Kết luận

Môi trường truyền dẫn quyết định mức suy giảm tín hiệu qua tính chất vật lí của nó: môi trường hấp thụ và tán xạ càng mạnh, quãng đường truyền càng dài thì tín hiệu suy giảm càng nhiều. So sánh: cáp quang suy giảm nhỏ nhất; cáp đồng suy giảm trung bình và tăng theo tần số; truyền không dây suy giảm mạnh theo khoảng cách (I∝1/r2I \propto 1/r^2) và chịu ảnh hưởng lớn của khí quyển, địa hình. Vì vậy để truyền xa mà vẫn bảo đảm chất lượng, cần chọn môi trường ít suy giảm (cáp quang) và dùng trạm lặp / bộ khuếch đại để bù phần năng lượng đã mất.

Đáp số

Môi trường truyền dẫn gây suy giảm tín hiệu qua hấp thụ năng lượng, tán xạ và nhiễu: cáp đồng suy giảm do điện trở (tăng theo tần số và khoảng cách); cáp quang suy giảm rất nhỏ (~0,2 dB/km) và miễn nhiễm nhiễu điện từ; truyền không dây suy giảm theo I∝1/r2I \propto 1/r^2 và chịu ảnh hưởng của khí quyển, địa hình. Môi trường hấp thụ/tán xạ càng mạnh và quãng đường càng dài thì suy giảm càng nhiều.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.