Chuyên đề học tập Vật lí 11

Giải Vận dụng trang 37 Chuyên đề Vật lí 11

Bài 5. Tín hiệu tương tự và tín hiệu số   Đã kiểm chéo

Đề bài

Cho biết tại sao muốn truyền giọng nói hoặc âm nhạc chúng ta phải biến đổi chúng từ tín hiệu tương tự sang tín hiệu số và khi muốn thu giọng nói hoặc âm nhạc chúng ta lại phải biến đổi ngược từ tín hiệu số sang tín hiệu tương tự.

Lời giải

Phân tích yêu cầu

Giọng nói và âm nhạc trong tự nhiên là tín hiệu tương tự (analog): âm thanh là sóng cơ biến thiên liên tục theo thời gian, biên độ nhận mọi giá trị trong một khoảng. Tai người cũng chỉ cảm nhận được dạng tín hiệu liên tục này.

a) Vì sao khi truyền phải biến đổi tín hiệu tương tự → tín hiệu số?

- Tín hiệu tương tự khi truyền đi xa rất dễ bị nhiễu và bị suy giảm (méo, lẫn tạp âm). Vì biên độ biến thiên liên tục nên phần nhiễu cộng thêm không thể tách khỏi tín hiệu gốc, sai số tích luỹ dần làm chất lượng giảm.
- Tín hiệu số chỉ gồm hai mức (dãy các bit 00 và 11). Dù trên đường truyền có nhiễu, ở nơi nhận vẫn phân biệt được mức 00 và mức 11 và tái tạo (phục hồi) lại đúng dãy bit ban đầu, nên tín hiệu gần như không bị sai lệch, truyền đi xa mà vẫn trung thực.
- Ngoài ra tín hiệu số còn thuận lợi để nén, mã hoá bảo mật, kiểm tra và sửa lỗi, lưu trữ và xử lí bằng máy tính → truyền được nhiều thông tin hơn, an toàn và tin cậy hơn.

→ Do đó, để truyền giọng nói hoặc âm nhạc đi xa mà ít bị nhiễu và giữ được chất lượng, người ta biến đổi tín hiệu tương tự sang tín hiệu số (dùng bộ biến đổi A/D).

b) Vì sao khi thu lại phải biến đổi tín hiệu số → tín hiệu tương tự?

- Tín hiệu số chỉ là dãy các con số (00 và 11), bản thân nó không phải là âm thanh và tai người không thể nghe trực tiếp được.
- Loa và tai người chỉ làm việc với sóng âm liên tục (tín hiệu tương tự). Muốn nghe lại được giọng nói hay bản nhạc, phải dùng bộ biến đổi D/A để chuyển dãy số trở lại thành tín hiệu điện biến thiên liên tục, đưa ra loa tạo thành sóng âm.

→ Vì vậy, ở nơi thu phải biến đổi ngược tín hiệu số về tín hiệu tương tự thì mới khôi phục được âm thanh cho tai người nghe.

Kết luận: Biến đổi A→D khi truyền để chống nhiễu, bảo đảm truyền xa trung thực và dễ xử lí/lưu trữ; biến đổi D→A khi thu để khôi phục âm thanh liên tục mà tai người nghe được.

Đáp số

Truyền: đổi tương tự→số để ít nhiễu, phục hồi đúng, truyền xa trung thực, dễ nén/mã hoá/lưu trữ. Thu: đổi số→tương tự để khôi phục sóng âm liên tục cho tai người nghe

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.