Giải Câu hỏi 2 trang 17 Chuyên đề Vật lí 11
Đề bài
Từ kết quả thu được ở câu 1, hãy chứng tỏ rằng: Lực hấp dẫn của Trái Đất tác dụng lên các vật ở gần mặt đất có độ lớn , lực này luôn hướng về tâm của Trái Đất.
Lời giải
Nhắc lại kết quả câu 1. Cường độ trường hấp dẫn do Trái Đất (khối lượng , bán kính ) gây ra tại một điểm cách tâm một khoảng có độ lớn
với là hằng số hấp dẫn. Vectơ cường độ trường hấp dẫn tại điểm đó luôn hướng về tâm Trái Đất (vì lực hấp dẫn là lực hút).
a) Chứng tỏ .
Theo định nghĩa, cường độ trường hấp dẫn tại một điểm bằng lực hấp dẫn mà trường tác dụng lên một đơn vị khối lượng đặt tại điểm đó:
Suy ra lực hấp dẫn mà Trái Đất tác dụng lên vật khối lượng đặt tại điểm đó là
Xét vật ở gần mặt đất, tức . Khi đó độ lớn của lực hấp dẫn:
đúng bằng biểu thức của định luật vạn vật hấp dẫn. Như vậy đại lượng chính là gia tốc rơi tự do (gia tốc trọng trường) tại mặt đất, không phụ thuộc khối lượng của vật.
b) Chứng tỏ lực này luôn hướng về tâm Trái Đất.
Trong hệ thức , khối lượng là đại lượng vô hướng dương, nên vectơ luôn cùng phương, cùng chiều với vectơ .
Mà theo câu 1, tại mọi điểm luôn hướng về tâm Trái Đất. Do đó lực hấp dẫn mà Trái Đất tác dụng lên vật ở gần mặt đất cũng luôn hướng về tâm Trái Đất.
Kết luận. Lực hấp dẫn của Trái Đất tác dụng lên vật ở gần mặt đất có độ lớn (với ), biểu diễn dưới dạng vectơ là , và luôn hướng về tâm Trái Đất — đó chính là trọng lực đặt lên vật.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.