Giải Câu hỏi trang 19 Chuyên đề Vật lí 11
Đề bài
Lập luận để rút ra biểu thức (3.1).
Hình 3.1 mô tả chuyển động của vật có khối lượng m dưới tác dụng của trọng lực: một vật m đặt tại điểm B gần mặt đất ở độ cao , trượt theo một đường dốc (đường thẳng nghiêng) xuống điểm C ở độ cao thấp hơn. Trọng lực hướng thẳng đứng xuống dưới; góc giữa phương của trọng lực và đoạn dịch chuyển BC là . Từ B hạ đường thẳng đứng xuống điểm D nằm ngang với C, tạo thành tam giác vuông BDC với BD là hiệu độ cao . Biểu thức cần rút ra là công của trọng lực .
Lời giải
Xét vật m trượt từ B xuống C
Vật khối lượng chịu tác dụng của trọng lực hướng thẳng đứng xuống dưới, dịch chuyển theo đoạn dốc thẳng từ độ cao xuống độ cao (với ). Gọi là góc hợp bởi phương của trọng lực (phương thẳng đứng) và phương dịch chuyển .
Bước 1 — Viết công của trọng lực theo định nghĩa.
Công của lực không đổi khi điểm đặt dịch chuyển đoạn là , với là góc giữa lực và độ dịch chuyển. Áp dụng cho trọng lực trên đoạn :
Bước 2 — Tính nhờ tam giác vuông .
Từ hạ đường thẳng đứng xuống điểm nằm ngang với , được tam giác vuông tại : cạnh thẳng đứng chính là hiệu độ cao
Góc giữa phương thẳng đứng và cạnh huyền đúng bằng , nên:
Bước 3 — Thay (2) vào (1).
Nhận xét: Công của trọng lực chỉ phụ thuộc hiệu độ cao đầu và cuối , không phụ thuộc hình dạng đường đi. Vì nên : trọng lực sinh công dương khi vật đi xuống. Đã rút ra được biểu thức (3.1) (đpcm).
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.